Page 117 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21

‫مقدمات تمکین ‪002 ................................................................‬‬

‫اینکه بالاخره تمکین مح ّقق نمیشود‪ ،‬زن را از دادن نفقه محروم نماید‪ ،‬پس دادن نفقه دایر مدار‬
‫تح ّقق تمکین است‪ ،‬خواه مق ّدمات آن شرع ًا واجب باشند و خواه نباشند‪ ،‬از نظر الزام بر معالجه‬

‫واجب کرده است و‬ ‫شرعی فرض میشود که در اینصورت شارع مق ّدمه را‬ ‫واج ِب‬ ‫یا مق ّدمه‪،‬‬ ‫نیز‪،‬‬
‫نمیشود بنابراین باز‬ ‫شارع نمیآورد‪ ،‬و یا اینکه مق ّدمه‪ ،‬واج ِب شرعی فرض‬ ‫بر الزام‬ ‫الزام مازاد‬ ‫مرد‬

‫هم مرد نمیتواند زن را الزام کند‪ ،‬به عبارت دیگر یا مرد نمیتواند زن را الزام به معالجه نماید و یا‬

‫اینکه اگر هم الزام کند‪ ،‬الزامش بی فایده است زیرا علاوه بر الزام شارع‪ ،‬الزام جدیدی تولید‬

‫نمیشود‪ ،‬پس این ثمره قابل قبول نیست‪.‬‬
‫ثمره دیگر‪:‬اگر مق ّدمۀ واجب‪ ،‬وجوب شرعی داشته باشد‪ ،‬در صورت ترک مق ّدمه‪ ،‬زن دو‬

‫عقاب میشود‪ ،‬و اگر وجوب شرعی نداشته باشد‪ ،‬زن فقط بر ترک واجب عقاب میشود (البته‬
‫مشروط بر اینکه وجوب مق ّدمه را متر ّشح از وجوب ذی المق ّدمه ندانیم‪ ،‬و اّلا وجوب مق ّدمه نیز‬
‫وجوب غیری خواهد داشت و واجب غیری عقاب زاید بر عقاب ترک نفس ذی المق ّدمه ندارد)‪،‬‬

‫بنابراین این ثمره اخیر هم چندان قابل اثبات نیست‪.‬‬
‫پس هر چند نتوان ثمره عملی خا ّصی برای بحث از اصل وجوب شرعی مق ّدمات تمکین ذکر‬
‫کرد‪ ،‬ا ّما بازخوانی مفهوم مق ّدمه و وابستگی تمکین به مق ّدمه‪ ،‬راه را برای تعیین مصادیق مق ّدمه‬
‫هموار مینماید‪ ،‬و همین مقدار برای ثمره بحث از مق ّدمات تمکین کافی به نظر میرسد‪ ،‬در واقع‬
‫تشخیص مصادیق مق ّدمه و تحلیل اینکه چرا برخی از فقهاء انجام بعضی از مق ّدمات تمکین را‬
‫واجب ندانستهاند‪ ،‬کمک شایانی به امکان تعمیم وجوب به سایر مق ّدمات تمکین (فراتر از ازاله‬
‫من ّفرات) و همچنین الحاق مق ّدمات مستحدثه که در تح ّقق تمکین موّثر هستند را می ّسر مینماید‪.‬‬

‫برخی از مق ّدمات تمکین که در کلمات فقهاء ذکر شدهاند عبارتند از‪:‬‬
‫در این زمینه میتوان به بررسی برخی از پیشنیازهای تمکین از منظر لزوم ایجاد مق ّدمات یا‬

‫رفع موانع پرداخت‪.‬‬

‫به اعتقاد برخی از فقهاء‪ ،‬لازمه تمکین این است که زن از بوی سیر و پیاز بپرهیزد‪ ،‬بدن و‬

‫لباس او چرکین و کثیف نباشد و از هر چیز دیگری که باعث نفرت مرد از وی میشود دوری نماید‬

‫(جواهر الکلام في شرح شرائع الإسلام ‪ ،)028 ،10‬چنانکه ترشرویی‪ ،‬رویگردانی‪ ،‬سردی در رفتار‪ ،‬اظهار‬
‫کراهت عملی یا زبانی‪ ،‬به تاخیر انداختن تمکین و به طور ک ّلی هر چیزی که باعث نقصان استمتاع‬