Page 9 - Binh Pháp Tôn Tử

Thiên 04 Hình

Tôn Tử nói:

Trước kia người gi ỏi dụng binh đánh giặc, trước tiên phải
không để bại, sau má»›i đánh bại kẻ địch. không để bạ i lÃ
do mình, già nh chiên thắng là tại địch. Thế nên người giỏi
dụng binh có thể là m kẻ địch không thắ ng được mình,
nhưng không chắc là m kẻ địch bị ta đánh thắng. Cho nên
nói thắng lợi có thể dự kiến nhưng không nhất thiết đòi hỏi
được (tối nghĩa quá:"thắng khả tri,i nhi bất khả vi") không
thể thắng được thì thủ, có thể thắ ng được thì công. Thủ
là do chưa đủ điều ki ện, công là khi điều kiệ n có thừa.
Người giỏi thủ ém quân tạ i các loại địa hình, người giỏi
công phát huy mọi thế mạ nh, thế nên bảo toà n được lực
lượng mà vẫn toà n thắng ("thiện thủ giả, tà ng ư cửu địa
chi hạ, thiện công giả, động ư c ửu thiên chi thượng"). Dự
đoán chiế n thắng mà không hơn nhiều người thì chưa gọi
là giỏi trong những ngườ i giỏi, thắng 1 tr ận mà thiên hạ
gọi là gi ỏi thì cũng chưa gọi là giỏi trong những người
giỏi.. Cũng như nhấc một cọng lông thì không kể là khoẻ ,
nhìn thấy nhật nguyệt không kể là mắt tinh, nghe được s
ấm sét không kể là tai thính. Thời xưa, người giỏi dụng
binh thường đánh bại kẻ địch dễ thắng nên việc già nh
được chiế n thắng ấy không đượ c ti ếng là trí dũng.
Chiến thắng của họ là không có gì phải nghi ngờ vì nó
dựa trên cơ sở tất thắng kẻ địch đã lâm và o thế thất bại.
Cho nên người giỏi dụng binh bao gi ờ cũng đặt mình và o
thế bấ t bại mà cũng không bỏ qua c ơ hội nà o để thắng
địch. Vì vậy, đội quân chiến thắng bao giờ cũng tạo điề u
ki ện để thắng, sau mới giao tranh, đội quân chiến bại
thường giao tranh tranh trước, sau mới tìm chiế n thắng
bằ ng sự cầ u may. Ngườ i giỏi dụng binh có thể từ các
mặt tu sửa cái lẽ không thể thắng để nắm được quyền
quyết định s á»± thắng bại. Phép dụng binh là : Thứ nhất lÃ
"độ", thứ hai là "lượng", thứ 3 là "số", thứ 4 là "x ứng", thứ
5 là "th ắng". Tính thế sinh độ, độ sinh lượng, lượng sinh
số, số sinh xứng, xứng sinh thắng. Thắng binh dùng "dật"

9