Page 235 - Occupational health and safety

207

4.3 เทคนิคความเป็นระเบียบเรียบร้อย หรือ กิจกรรม 5 ส (สวินทร์ พงษ์เก่า, ม.ป.ป.)

กิจกรรม 5 ส คือ กิจกรรมที่ปรับปรุงสภาพการท างานเพื่อเอออ านวยให้เกิดประสิทธิภาพในการ
ื้
ื้
ั
ท างาน ความปลอดภัยและคุณภาพของงานอนเป็นพนฐานในการเพมผลผลิต ซึ่งประกอบไปด้วย
ิ่
สะสาง (Seiri), สะดวก (Seiton), สะอาด (Seiso), สุขลักษณะ (Seiketsu), สร้างนิสัย (Shitsuke)
4.3.1 สะสาง (Seiri) คือ การแยกของออกเป็น 2 ส่วน คือ ของจ าเป็น และของไม่จ าเป็น
ในการใช้งานออกจากกันและขจัดของที่ไม่จ าเป็นออกไป
4.3.2 สะดวก (Seiton) คือ จัดของที่จ าเป็นให้เป็นระเบียบ สะดวกในการใช้งาน โดย
ค านึงถึง คุณภาพของของที่จัดเก็บ เพิ่มประสิทธิภาพในการท างาน และความปลอดภัย
4.3.3 สะอาด (Seiso) คือ ท าความสะอาดสถานที่อปกรณ์ และเครื่องใช้เพอท าให้
ุ
ื่
สิ่งแวดล้อมในการท างานดีขึ้น และขจัดต้นเหตุแห่งความสกปรก ซึ่งเป็นก้าวแรกของการบ ารุงรักษา
4.3.4 สุขลักษณะ (Seiketsu) คือ รักษาสภาพแวดล้อมเพอท าให้เกิดสุขลักษณะที่ดีและคง
ื่
สภาพของคงสภาพของความสะอาดอยู่อย่างเดิม ความปลอดภัยเริ่มต้นที่นี่
4.3.5 สร้างนิสัย (Shitsuke) ผู้ปฏิบัติงานทุกคนร่วมกันก าหนดกฎระเบียบและปฏิบัติตาม

อย่างเคร่งครัด สม่ าเสมอ ท าเป็นกิจวัตรจนเป็นนิสัย ปลูกฝังเป็นจิตส านึก ท าโดยอัตโนมัติ

4.4 การสร้างพฤติกรรมความปลอดภัย (Behavior-based safety: BBS) (สมชาย พรชัย
วิวัฒน์, 2558; Geller, 2001; Krause, 1996)
คือ กระบวนการในการวิเคราะห์ค้นหาและคัดเลือกพฤติกรรมเสี่ยงแล้วด าเนินการก าจัดออกไป

เป็นการสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัย (Safety culture) นั่นส าคัญ ไปเน้นที่คนที่พฤติกรรมคน
พฤติกรรม (Behavior) ของมนุษย์เกิดจากตัวกระตุ้น/สิ่งเร้า (Antecedent) อันเกิดจาก พบเห็น
ี
เหตุการณ์ต่าง ๆ มากมาย บ่อยครั้งจนเกิดเป็นความเชื่อ ความโน้มเอยงที่จะตอบสนองต่อสิ่งนั้น ๆ
และส่งผลลัพธ์/ผลกระทบ (Consequence) ที่ตามมาหลังจากแสดงพฤติกรรมตามทฤษฎี ABC
Model (Antecedent-Behavior-Consequence Model) ขั้นตอนในการสร้างพฤติกรรมความ

ปลอดภัย ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน
ขั้นตอนที่ 1 เปิดใจพูดคุยกัน (Open Mind) โดยที่ยอมรับในความคิดเห็นซึ่งกันและกัน
ขั้นตอนที่ 2 การสังเกตพฤติกรรมความปลอดภัยของเพอนร่วมงาน (Observation) ในขณะที่
ื่
ปฏิบัติงานปกติ
ขั้นตอนที่ 3 การใส่กิจกรรมสอดแทรก (Intervention) โดยใช้หลักจิตวิทยาทั้งการสร้าง
ิ่
แรงจูงใจทางบวก (Carrot approach) และ การลงโทษ (Stick approach) เช่น การเพมความรู้
ชมเชยเมื่อท างานอย่างปลอดภัย ตักเตือนเมื่อมีพฤติกรรมเสี่ยงในการท างาน

ขั้นตอนที่ 4 บันทึกผลการมีปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนร่วมงาน (Record)
ขั้นตอนที่ 5 สร้างวัฒนธรรมความปลอดภัย (Safety culture) โดยการปฏิบัติอย่างต่อเนื่องทั้ง
4 ขั้นตอน มีการวัดผล ประเมินผลตลอดเวลา