Page 54 - ประวัติศาสตร์ชาติไทย สค12024 ประถมศึกษา
P. 54
45
เร่ืองที่ 1 มรดกทางวฒั นธรรมสมยั สโุ ขทัย
มรดกทางวัฒนธรรมสมัยสุโขทัยที่สะท้อนถึงวิถีชีวิต และความเป็นอยู่ สภาพ
บ้านเมืองในสมัยสุโขทัย ในเร่ืองขนบธรรมเนียมประเพณี ภาษาและวรรณกรรม ศิลปหัตถกรรม
ศาสนา ความเชื่อและพิธีกรรม การละเล่นพื้นบ้าน นาฎศิลป์และดนตรี โบราณวัตถุ โบราณสถาน
เปน็ ต้น มรดกทางวัฒนธรรมสมยั สโุ ขทยั ที่น่าสนใจ มีดังนี้
1.1 ประเพณีลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ
สมัยสุโขทัยได้รับอิทธิพลทางวัฒนธรรมจากอารยธรรมขอม มีการพบภาพ
จาหลกั ที่ปราสาทบายน ในสมัยพระเจ้าชัยวรมันท่ี 7 มีรูปบุคคลกาลังลอยวัสดุในน้า ซึ่งน่าจะมี
ความเช่ือมโยงกับความเชื่อเรื่องการลอยประทีปในสมัยสุโขทัย นอกจากน้ี ยังพบชามสังคโลก
สมัยสโุ ขทยั ท่มี รี ปู กระทง เปน็ ลายบนชามสังคโลกอกี ด้วย
สมัยสุโขทัย ไม่ได้เรียกว่า ลอยกระทง แต่ใช้คาว่า เผาเทียน เล่นไฟ เป็นถ้อยคา
ท่ีปรากฎในศิลาจารึก หลักที่ 1 ด้านท่ี 2 กล่าวถึง ประเพณีและพิธีกรรมในสมัยพ่อขุนรามคาแหง
มหาราช ประชาชนมีการทาพิธกี รานกฐินตามวดั ต่าง ๆ แล้วพากันมายัง เมืองสุโขทัย ทางประตู
เมืองท้ัง 4 ด้าน ที่กลางเมืองสุโขทัยมีพระพุทธรูปองค์ใหญ่ ผู้คนต่างมากราบไหว้ และเผาเทียน
เล่นไฟ ซึ่งเผาเทียน หมายถึง การจุดเทียนบูชาสิ่งศักด์ิสิทธิ์ เช่นเดียวกับการจุดธูป ส่วนเล่นไฟ
หมายถึง การจดุ ดอกไมไ้ ฟ
จากศิลาจารึก หลักท่ี 1 คาว่า เผาเทียน เล่นไฟ คงหมายถึง ประเพณี และ
พิธีกรรมในงานเฉลิมฉลองไหว้พระในศาสนสถานสาคัญท่ีอยู่กลางเมืองสุโขทัย เชื่อมโยงกับ
ประเพณีกรานกฐิน ท่ีมีวนั ขึ้น 15 ค่า เดือน 12 เปน็ วันสดุ ทา้ ย ตามพุทธบญั ญตั ิ
1.2 พนมเบีย้ พนมหมาก พนมดอกไม้
พนมเบ้ีย พนมหมาก และพนมดอกไม้ เป็นคาที่ปรากฎในศิลาจารึก หลักที่ 1
ดา้ นที่ 2 บรรทัดท่ี 13 – 17 จารกึ ไวด้ ังนี้
“เมื่อออกพรรษา กรานกฐิน เดือนณึ่งจ่ึงแล้ว เม่ือกรานกฐิน มีพนมเบ้ีย มีพนม
หมาก มีพนมดอกไม้ มหี มอนน่ังหมอนโนน บริพารกฐินโอยทาน แล่ปีแล้ญิบล้าน ไปสูดญัติกฐิน
ถงึ อรญั ญิกพนู้ ”
จากข้อความในศิลาจารึก แสดงให้ทราบว่า พนมเบี้ย พนมหมาก และพนม
ดอกไม้ เป็นเคร่ืองไทยธรรมสาหรับถวายพระสงฆ์ในพิธีกรานกฐิน หรือพิธีถวายผ้ากฐิน
ตามประเพณีในพทุ ธศาสนา ภายหลงั เทศกาลออกพรรษาแล้ว
