Page 164 - การเรียนรู้สู้ภัยธรรมชาติ 3 สค32032 ม.ปลาย
P. 164
เร่ืองที่ 2 สึนาม…ิ ภัยธรรมชาติท่ีตอ้ งระวงั
2.1 สาเหตแุ ละปัจจยั การเกิดสึนามิ
หากกล่าวถึง สึนามิ มักเป็นที่เข้าใจกันดีว่า สึนามิ ไม่ได้เกิดจากลมพายุเหมือนกับ
คลื่นธรรมดาท่ัวไป เพราะไม่ว่าจะเป็นก่อนหรือขณะท่ีเกิดสึนามิ ท้องฟ้าอาจปลอดโปร่งไม่มีลม
พายุเลยก็ได้ นักวิชาการในสมัยก่อนคิดว่า การเกิดสึนามิอาจจะเกี่ยวข้องกับเรื่องน้าข้ึนน้าลงท่ี
ผิดปกติในท้องทะเล ซึ่งมีสาเหตุมาจากการเปลี่ยนแปลงของจุดดับบนดวงอาทิตย์ (sun spots)
หรือเกิดจากการวางตัวของดาวเคราะห์ต่าง ๆ ที่สัมพันธ์กับตาแหน่งท่ีต้ังของโลก ดังน้ันจึงเรียก
คลนื่ ชนิดน้ีวา่ คลืน่ น้าข้นึ ลง (tidal waves) แต่ปจั จุบันเราไดท้ ราบแล้วว่า สึนามิไม่ไดเ้ ก่ียวข้องกับ
การข้ึนลงของน้าทะเล แตเ่ กิดจากการไหวสะเทือนของเปลือกโลกอย่างรุนแรงใต้พ้ืนท้องทะเลและ
มหาสมทุ ร โดยมีการเคลอื่ นตวั ของแผน่ เปลือกโลกมีอยู่ 3 แบบคือ
2.1.1 แบบกระจายตวั คือ แผ่นเปลอื กโลกสองแผน่ เคลื่อนทีอ่ อกจากกนั
2.1.2 แบบมุดตัว คือ แผ่นเปลือกโลกเคลื่อนเข้าหากัน โดยท่ีแผ่นเปลือกโลกแผ่น
หนง่ึ มดุ เขา้ ไปอยใู่ ตแ้ ผน่ เปลอื กโลกอีกแผน่ หนง่ึ
2.1.3 แบบเปลี่ยนรูป คือ แผ่นเปลือกโลกจานวนสองแผ่นเคลื่อนท่ีในแนวนอนผ่าน
ซ่ึงกันและกันซ่ึงปลดปล่อยพลังงานมหาศาลออกมา ทาให้มวลน้าในมหาสมุทรเกิดการเคลื่อนไหว
กลายเป็นคล่ืนขนาดใหญ่ แผ่กระจายเป็นวงกว้างออกไปจากบริเวณท่ีเป็นจุดศูนย์กลางของ
แผ่นดินไหว และเน่ืองจากคลื่นชนิดน้ีมิได้เกิดจากการข้ึนลงของน้าทะเล นักวิชาการในปัจจุบันจึง
ไมน่ ิยมเรียกว่า คลน่ื นา้ ขึน้ ลง (tidal waves) แตเ่ ปล่ยี นมาเรียกว่า สึนามิ (tsunami )
อย่างไรก็ตาม แม้ว่าการเกิดสึนามิส่วนใหญ่จะมีสาเหตุมาจากการเกิดแผ่นดินไหว
อย่างรุนแรงใต้พื้นท้องมหาสมทุ ร แตถ่ ้ามีสาเหตอุ ื่นท่ที าให้เกิดคลื่นขนาดใหญใ่ นท้องมหาสมุทรโดย
มใิ ชเ่ กดิ จากการกระทาของลมพายุแลว้ ก็ถอื เปน็ สึนามิได้เช่นกนั
2.2 สง่ิ บอกเหตกุ อ่ นเกดิ สึนามิ
สง่ิ ที่สามารถบอกได้คอ่ นขา้ งชัดเจนก่อนเกิดสนึ ามิ คือ การเกิดแผน่ ดินไหวท่ีสามารถ
รู้สึกถึงแรงส่ันสะเทือนของแผ่นดินและส่ิงที่อยู่รอบตัว หรือการได้รับแจ้งข่าวแผ่นดินไหวจากส่ือ
ต่าง ๆ อาจสนั นษิ ฐานไว้ก่อนเลยวา่ อาจจะเกดิ สนึ ามติ ามมา ทงั้ นีส้ ังเกตได้จาก
2.2.1 สันคลื่นเป็นกาแพงขนาดใหญ่ สันคล่ืนที่ปรากฏในทะสามารถมองเห็นเป็น
กาแพงขนาดใหญ่ ระลอกคลื่นกอ่ ตัวเปน็ กาแพงขนาดใหญ่
ชดุ วชิ า การเรยี นร้สู ้ภู ยั ธรรมชาติ 3 - 154
