Page 127 - โครงการวิจัย เทคนิคการเพิ่มผลผลผลิตสำหรับการปลูกสร้างสวนป่าไม้สัก

บทนำ

สัก (Tectona grandis Linn.f.) เป็นไม้เศรษฐกิจที่มีความส าคัญชนิดหนึ่งในประเทศไทย

และเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายว่าเนื้อไม้นั้นสามารถน าไปใช้ประโยชน์ได้อย่างมากมาย หลายสิบ

ปีมาแล้วสักเป็นไม้ที่มีการส่งออกจากประเทศไทยมากที่สุดจนกระทั่งในปี พ.ศ. 2532 ได้มีการ
ยกเลิกสัมปทานการท าไม้ ความต้องการไม้สักทั้งตลาดในประเทศและต่างประเทศยังคงสูง

แต่เนืองจากการยกเลิกสัมปทานการท าไม้ และการลดลงของหมู่ไม้สักที่มีตามธรรมชาติ จึง
่
จ าเป็นต้องมีการส่งเสริมการปลูกสวนป่าสักในประเทศไทย
การกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติของสักในประเทศไทยมักพบอยู่ในภาคเหนือ และภาค

ตะวันตก ถึงแม้ว่าสักจะสามารถเติบโตได้ในหลายสภาพดินแต่คุณสมบัติและการกระจายพันธุ์

ตามธรรมชาติยังคงมีความสัมพันธ์กับสภาพหินซึ่งมีผลต่อลักษณะของดิน สมบัติทางกายภาพ

้
และทางเคมีของดิน เชน เนือดิน ความลึก ความพรุน การระบายน้ า ค่า pH และปริมาณ
่
แคลเซียมในดินนั้นถือเป็นปัจจัยต่อการเติบโตของสัก โดยสักต้องการดินลึก มีความชน มีความ
ื้
อุดมสมบูรณ์ และเป็นดินร่วนปนทรายที่มีการระบายน้ าได้ดี (Kadambi 1951; Kaikini 1956) สัก

พบได้ในดินที่มีค่า pH อยู่ในช่วง 6.5-7.5 และพบได้ยากในดินที่มีค่า pH ต่ ากว่า 6.0 และสักจะ
เติบโตได้ยาก ถ้าดินมีค่า pH เกินกว่า 8.5 อย่างไรก็ตามมีบางการศึกษาที่พบว่าสักสามารถ

เติบโตได้ดีแม้ในดินที่เป็นกรด (Puri, 1951; Pande & Sharma, 1986; Banerjee et al., 1986)

สักจะไม่ชอบขึ้นในพื้นที่ดินลูกรัง โดยจะมีลักษณะแคระแกรน สักเติบโตได้ดีในพื้นที่ที่เป็นหินปูน
ั้
ซึ่งเป็นพื้นที่ที่หินได้สลายตัวไปเป็นชนดินร่วนลึก สักต้องการดินชนรองที่มีการระบายน้ าดี และ
ั้
ไม่ชอบดินเหนียวที่แข็ง เนืองจากระบบรากจะตอบสนองต่อการขาดออกซิเจนอย่างมาก
่
(Beumea & Beckman, 1956; Kotwal, 1959; Yadav & Sharma, 1967) นอกจากนี้ลักษณะ
หลายประการของดินที่พบว่ามีผลต่อการเติบโตของสัก ได้แก่ ความชื้น ความสามารถในการ

แลกเปลี่ยนประจุบวก ความอิ่มตัวของประจุบวกที่เป็นด่าง ปริมาณฟอสฟอรัส และแคลเซียม

(Jungsuksuntigool and Wichiennopparat, 1994).
่
เนืองจากยังมีความต้องการใชไม้สักสูงอย่างต่อเนืองในขณะที่หาได้ยากตามธรรมชาติ
่
้
สวนป่าสักจึงเป็นแหล่งส าคัญที่จะรองรับความต้องการ นอกจากนี้พื้นที่และสภาพดินที่เหมาะ
แก่การเติบโตของสักนั้นยังมีจ ากัด ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ซึ่งมีความนิยม
่
ปลูกสวนป่าสักเชนเดียวกับภูมิภาคอื่น แต่เนืองจากพื้นที่ส่วนใหญ่มีดินค่อนข้างเป็นกรด และ
่
เป็นดินทรายที่มีธาตุอาหารที่สักต้องการต่ า โดยเฉพาะอย่างยิ่งฟอสฟอรัสและแคลเซียม

(Keerati-Kasikorn, 1984) เมือเปรียบเทียบกับภาคอื่นของประเทศไทย ศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์
่

114 | รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการ เทคนิคการเพิ่มผลผลิตส าหรับการปลูกสร้างสวนป่าไม้สัก