Page 219 - 7.Sınıf Dorya Türkçe Sınıf İçi Uygulama Klavuzu_edited_edited

FİİLLER (EYLEMLER)
26.Bölüm
Haber ve Dilek Kipleri, Fiilde Kişi, Fiillerin Olumsuz Çekimi, Fiillerin Soru Çekimi

Sınıf İçi Alıştırma ve Uygulamalar

Kılavuz Bilgi

Fiil Çekimi: Fiillerin kip ve kişi eki almış hâline “çekimli fiil” denir.
Örnek: koş - u - yor - um Çekimli fiil
Fiil kökü kip eki kişi eki
Fiillerde Kip: Fiillerin gerçekleştirilme zamanını belirten ya da tasarı anlamı taşımasını sağlayan eklere “kip” denir.

Not: Türkçede kipler, Haber (Bildirme) Kipleri ve Dilek (Tasarı) Kipleri olmak üzere ikiye ayrılır.
Haber (Bildirme) Kipleri: Eylemin gerçekleşme zamanını bildiren kiplerdir ve beş çekimi vardır:

1. Görülen (Bilinen) Geçmiş Zaman: “-dı/-di/-du/-dü/-tı/-ti/-tu/-tü” eklerinden biri, fiile eklenerek eylemin
geçmişte yapıldığını bildirir. Kişi eyleme tanık olur.
Örnekler: çalış - tı - m , oku - du - k

Görülen geçmiş zaman
2. Duyulan (Öğrenilen) Geçmiş Zaman: “-miş/-mış/-muş/-müş” eklerinden biri, fiile eklenerek eylemin geçmişte
yapıldığını bildirir. Kişi, eyleme tanık olmaz; eylemi başkasından duyar ya da öğrenir.
Not: Bu kip, sonradan fark edilen durumlar için de kullanılır.
Örnekler: çalış - mış - ım , oku - muş - uz

Duyulan geçmiş zaman
3. Şimdiki Zaman: “-(i) yor” eki, fiile eklenerek eylemin söylendiği anda yapıldığını bildirir.
Not: “-mekte/-makta” ekleri de şimdiki zaman kipinin anlamını taşır.
Örnekler: çalış - ı - yor - um, oku - yor - uz

Şimdiki zaman
4. Gelecek Zaman: “-ecek/-acak” eklerinden biri, fiile eklenerek eylemin gelecekte yapılacağını bildirir.
Örnekler: çalış - acak - ım, oku - y - acak – ız

Gelecek zaman
5. Geniş Zaman: “–r/-ar/-er/-ır/-ir/-ur/-ür” eklerinden biri, fiile eklenerek eylemin her zaman, düzenli olarak
yapıldığını bildirir.
Örnekler: çalış – ır - ım, çalış - ır – ız

Geniş zaman

219