Page 214 - 6.Sınıf Dorya Türkçe Sınıf İçi Uygulama Klavuzu_edited_edited

Basit, Türemiş ve Birleşik Sözcükler

Kılavuz Bilgi

Birleşik Sözcüklerin Oluşma Şekilleri

Birleşik Sözcüklerin Oluşum Yolları

Tür Kayması Ses Değişimi Anlam Kayması Belirtisiz Ad Tamlaması Sıfat Tamlaması

İsim+Fiil Fiil+İsim Fiil+Fiil Yansıma Sözcükler

1. Tür kayması yoluyla oluşan birleşik sözcükler: Eylem soylu sözcüklerin kalıplaşarak bir kavramı, bir varlığı karşılayan
isimlere dönüşmesiyle oluşan birleşik sözcüklerdir. Sözcüklerden biri ya da her ikisi tür değişikliğine uğrayabilir.
Örnekler: biçerdöver, uyurgezer, çekyat, gelgit…

2. Ses değişimi yoluyla oluşan birleşik sözcükler: İki sözcük, birleşirken ünlü düşmesi veya ünsüz türemesine uğruyorsa
ses değişimi yoluyla birleşik sözcük oluşturur.
Örnekler: niçin (ne için), nasıl (ne asıl), hissetmek (his etmek), affetmek (af etmek)…

3. Anlam kayması yoluyla oluşan birleşik sözcükler: Sözcüklerden biri ya da her ikisinin anlam değişmesine uğrama-
sıyla oluşan birleşik sözcüklerdir.
 Birinci sözcük anlamını kaybeder: sivrisinek, köpek balığı, ateşböceği, Eskişehir...
 İkinci sözcük anlamını kaybeder: kafatası, gökkuşağı, göz bebeği, gökyüzü...
 Her iki sözcük anlamını kaybeder: aslanağzı (çiçek), suçiçeği (hastalık), akbaba (kuş)...

4. Birleşik sözcükler belirtisiz ad tamlaması biçiminde olabilir.
Örnekler: hanımeli, aslanağzı, atasözü...

5. Birleşik sözcükler sıfat tamlaması biçiminde olabilir.
Örnekler: Akdeniz, sivrisinek, kırkayak, boşboğaz, açıkgöz...

6. Birleşik sözcükler isim + fiil biçiminde olabilir.
Örnekler: bilgisayar, gecekondu, ateşkes, mirasyedi...

7. Birleşik sözcükler fiil + isim biçiminde olabilir.
Örnekler: yanardağ, atardamar, akarsu...

8. Birleşik sözcükler fiil + fiil biçiminde olabilir.
Örnekler: kapkaç, dedikodu, çekyat...

9. Birleşik sözcükler yansıma sözcüklerden oluşabilir.
Örnekler: gırgır, cızbız, hırgür...

214