Page 37 - 6 sınıf Dorya Fen Bilimleri Sınıf İçi Uygulama Klavuzu_edited
P. 37
7.Bölüm DOLAŞIM ŞEKİLLERİ, KAN VE KAN GRUPLARI Dolaşım Şekilleri, Kan ve Kan Grupları
Kılavuz Bilgi
Sınıf İçi Alıştırma ve Uygulamalar
Damarlar içerisinde akan kırmızı renkli sıvıya kan denir. Kan, vücudu mikroplardan korur, yaralanmalarda pıhtılaşmayı,
Kılavuz Bilgi besin, oksijen, karbondioksit, atık madde ve hormon taşınmasını sağlar. Vücut sıcaklığını ayarlar.
Kan, kan plazması ve kan hücreleri olmak üzere iki kısımdan oluşur. Kan plazması kanın damarlar içerisinde hareket
Kanın vücutta dolaşımı büyük ve küçük kan dolaşımı olmak üzere iki şekilde gerçekleşir.
etmesini sağlayan açık sarı renkli sıvıdır. Büyük çoğunluğu sudur. Kalan kısmında karbonhidrat, yağ, protein, vitamin,
Büyük kan dolaşımı: Kalp ile vücut dokuları arasında gerçekleşen kan dolaşımıdır. Oksijence zengin kan kalbin sol karıncı- mineral, oksijen, karbondioksit bulunur.
ğından aort atardamarı ile çıkar ve diğer atardamarlar aracılığıyla tüm doku hücrelerine ulaşır. Kan ile hücreler arasındaki
madde alışverişi sonucu karbondioksitçe zenginleşen kan, alt ve üst ana toplardamar ile kalbin sağ kulakçığına gelir. Kanın yapısında farklı görevleri olan alyuvar, akyuvar ve kan pulcukları olmak üzere üç çeşit kan hücresi bulunur.
Alyuvar, oksijeni hücrelere taşır. Hücrelerde oksijen kullanıldıktan sonra oluşan atıkların uzaklaştırılmasını sağlar. Akyu-
Küçük kan dolaşımı: Kalp ile akciğerler arasında gerçekleşir. Oksijence fakir kan kalbin sağ karıncığından akciğerlere
gönderilir. Burada gaz alış verişi ile oksijence zenginleşir. Oksijence zengin kan akciğer toplardamarı ile kalbin sol varlar, vücuda giren mikropları yok ederek vücut savunmasında görev yapar. Kan pulcukları, kanın pıhtılaşmasını sağlar.
kulakçığına gelir. Vücuda mikrop girdiğinde akyuvar sayısı, ortamdaki oksijen azaldığında alyuvar sayısı, yaralanmalarda kan pulcuğu
sayısı artar.
Tamamlayan Kavramlar
Doğru-Yanlış
1. Aşağıdaki ifadeleri doğru tamamlayan kavramı çerçeve içine alarak belirtiniz.
a. Büyük / küçük kan dolaşımında temiz kan sol karıncıktan çıkarak tüm vücudu dolaştıktan sonra kalbin sağ kulakçığına gelir. 3. Aşağıda verilen ifadelerin doğru (D) veya yanlış (Y) olduğunu belirtiniz.
b. Küçük kan dolaşımında kan akciğerlere / karaciğere gönderilerek temizlenir. a. Kan, kan plazması ve kan hücreleri olmak üzere iki kısımdan oluşur.
c. Büyük / Küçük kan dolaşımı kalp ile tüm vücut arasında gerçekleşir.
d. Büyük kan dolaşımı sağ/sol karıncıkta başlar. b. Kanın yapısında alyuvar ve akyuvar olmak üzere iki çeşit kan hücresi bulunur.
e. Büyük kan dolaşımında kan vücutta temizlenerek / kirlenerek kalbe geri döner. c. Kan plazmasının çoğunluğu sudur.
Alıştırma–1
d. Kan vücut sıcaklığını ayarlar.
Aşağıdakilerden hangisinde küçük kan dolaşımının kalpte başladığı ve bittiği bölümler doğru verilmiştir?
e. Akyuvarlar, oksijeni hücrelere taşır.
A) Sol karıncık – Sağ kulakçık
B) Sağ karıncık – Sol kulakçık f. Kan pulcukları kanın pıhtılaşmasını sağlar.
C) Sol kulakçık – sağ karıncık g. Vücuda mikrop girdiğinde alyuvar sayısı artar.
D) Sağ kulakçık – Sol karıncık
h. Kan plazması açık sarı renkli sıvıdır.
Boşluk Doldurma
ı. Ortamdaki oksijen azaldığında alyuvar sayısı artar.
2. Aşağıda verilen büyük kan dolaşımıyla ilgili şemadaki boşlukları kalbin odacıklarıyla tamamlayınız.
i. Kan hücrelerinin vücuttaki görevleri aynıdır.
a. ........................ Vücut hücreleri b. ........................
Temiz kan Kirli kan
Eşleştirme
Alıştırma–2
Büyük kan dolaşımıyla ilgili, 4. Aşağıda verilen kan hücrelerini görevleriyle eşleştiriniz.
I. Amaç hücrelere besin ve oksijen taşımak, atıkları hücreden uzaklaştırmaktır. Kan Hücresi Görevi
II. Kalbin sağ karıncığından başlar. a. Akyuvar • Kanın pıhtılaşmasını sağlar.
III. Kan, tüm vücuda pompalanır. b. Kan pulcuğu • Oksijeni hücrelere taşır ve oksijen kullandıktan sonra oluşan atıkların uzaklaştı-
rılmasını sağlar.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
c. Alyuvar • Vücuda giren mikropları yok eder.
A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III
36 37
