Page 94 - นาวิกศาสตร์ เดือน มีนาคม ๒๕๕๙

เรื่องเล่าชาวเรือ

พลเรือเอก ไพศาล นภสินธุวงศ์

สมอเรือเป็นสัญลักษณ์ของทหารเรือและชาวเรือตั้งแต่เมื่อใด

และทำไมจึงมีโซ่สมอพัน

เดิมเป็นเครื่องหมายบนธงประจำตำแหน่งของ Lord Howard of Effington (ซึ่งเป็นผู้ที่มีส่วนในการรบกับกองเรือ
Armada ของสเปนในปี ๑๕๘๘ และได้รับชัยชนะ) ในปี ค.ศ.๑๖๐๑ เมื่อเขาได้รับตำแหน่ง Lord High Admiral
(จอมพลเรือสมัยเก่าของสหราชอาณาจักร ปัจจุบันคือ เจ้าชาย Philip Duke of Edenburgh พระสวามีของ
Queen Elizabeth II) จึงใช้เป็นธงประจำตำแหน่งของ Effington ซึ่งมิได้มีรูปสมอล้วน ๆ แต่เป็น Fouled anchor
คำว่า foul ศัพท์ชาวเรือหมายถึง ทำติด ทำยุ่ง พัน หรือโดยทั่ว ๆ ไป มีความหมายว่าบางสิ่งบางอย่างผิดพลาด

หรือยุ่งยาก ศัพท์คำนี้ใช้กันมาตั้งแต่ยุคเรือใบ ดังนั้น fouled anchor จึงเป็นสภาวะของสมอเรือ ซึ่งถูกเชือกหรือโซ่
สมอพัน โดยความหมายแล้วเป็นสิ่งที่ไม่พึงประสงค์ของชาวเรือ ซึ่งทำให้สมอไม่กินดินหรือสมอเกาได้ ต่อมาธงนี้
เป็นสัญลักษณ์อย่างเป็นทางการของกระทรวงทหารเรืออังกฤษ (The Admiralty) ลักษณะของธงมีพื้นที่สีแดงเลือดหมู
มี fouled anchor อยู่กลางธงประจำตำแหน่งนี้ จะชักบนเรือที่มีพระราชวงศ์เสด็จประพาสทางทะเล หรือในกรณีที่
มีการปล่อยเรือลงน้ำของเรือรบในราชนาวีอังกฤษ
ต้นศตวรรษที่ ๑๘ ตราประจำตำแหน่งของกระทรวงทหารเรืออังกฤษ เดิมเป็นรูปสมอและมีโซ่วางอยู่รอบ ๆ
(ไม่ได้พันสมอ) ต่อมาเปลี่ยนแปลงเป็น fouled anchor ประมาณ ค.ศ.๑๗๒๕ แต่เครื่องหมายเดิมยังคงใช้เป็น
ตราประทับของกระทรวงทหารเรือ จนกระทั่งปี ๑๘๕๙
ดังนั้น สัญลักษณ์ของทหารเรือและชาวเรือ ที่มีเชือกหรือโซ่พันสมอ จึงเป็นสิ่งเตือนใจให้ได้คิดเสมอว่า

จะดำเนินการสิ่งใดต้องกระทำโดยความรอบคอบ มิฉะนั้นสิ่งที่กระทำไปอาจส่งผลต่อส่วนรวม และส่งผลต่อชีวิต
รวมทั้งทรัพย์สินได้