Page 75 - พระราชประวัติ รัชกาลที่ 5
P. 75
ู่
ท าไมถึงมีการถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยหัว 2 ครั้ง
พิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หว
ั
พธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้า
ิ
เจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 แห่งมหาราชวงศ์จักรี ณ ท้องสนามหลวง เมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2453 และถวายพระ
เพลิงพระบรมศพจริงในเวลา 01.00 น.วันที่ 17 มีนาคม 2453 เรียกว่างานออกพระเมรุ
นนทพร อยู่มั่งมี เคยยกพระราชหัตถเลขาของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร.6) ที่ทรง
ิ
บันทึกเกี่ยวกับที่มาและความแพร่หลายของพธีนี้มาเขียนไว้ในหนังสือ “ธรรมเนียมพระบรมศพและพระศพ
ื่
เจ้านาย” ตอนหนึ่งว่า“แท้จริงเปนความคิดของพวกเจ้าพนักงานเผาศพหลวงในตอนปลาย ๆ รัชกาลที่ 5 เพอ
มิให้ผู้ที่ไปช่วยงานเผาศพเดือดร้อนร าคาญเพราะกลิ่นแห่งการเผาศพ ในเวลาที่ท าพธีพระราชทานเพลิงจึ่งปิด
ิ
ื่
ก้นโกษฐ์หรือหีบไว้เสีย และคอยระวังถอนธูปเทียนออกเสียจากภายใต้เพอมิให้ไฟไหม้ขึ้นไปถึง ต่อตอนดึกเมื่อ
ผู้คนที่ไปช่วยงานกลับกันหมดแล้วจึ่งเปิดไฟและท าการเผาศพจริง ๆ ในเวลาที่เผาจริง ๆ เช่นว่านี้ มักมีพวก
เจ้าภาพอยู่ที่เมรุบ้าง จึ่งเกิดนึกเอาผ้าทอดให้พระสดัปกรณบ้างตามศรัทธา ดังนี้จึ่งเกิดเปนธรรมเนียมขึ้นว่า ผู้ที่
มิใช่ญาติสนิธให้เผาในเวลาพระราชทานเพลิง ญาติสนิธเผาอกครั้ง 1 เมื่อเปิดเพลิง กรมนเรศร์เปนผู้ที่ท าให้
ี
ื่
ธรรมเนียมนี้เฟองฟขึ้น และเปนผู้ตั้งศัพท์ ‘เผาพธี’ และ ‘เผาจริง’ ขึ้น เลยเกิดถือกันว่าผู้ที่เปนญาติและมิตร์
ู
ิ
จริงของผู้ตายถ้าไม่ได้เผาจริงเปนการเสียไป และการเผาศพจึ่งกลายเปนเผา 2 ครั้ง”
ทั้งนี้ งานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เป็นงานระดับ
พระมหากษัตริย์พระองค์แรกที่ได้รับการถวายพระเพลิงตามธรรมเนียมนี้
