Page 34 - เคมีสำหรับครู 2

10 สมดุลเคมี

1.4 ค่าคงที่สมดุล
(Equilibrium constant)

ปฏิกิริยาเคมีใด ๆ ถ้าเริ่มต้นปฏิกิริยาด้วยสารที่มีความเข้มข้นเท่าใดก็ตาม เมื่อเข้าสู่ภาวะ
สมดุล สารต่างๆจะมีความเข้มข้นค่าหนึ่งซึ่งจะทำให้อัตราส่วนความสัมพันธ์ระหว่างความเข้มข้นของ
สารแต่ละชนิดมีค่าคงที่ โดยค่าคงที่สมดุลจะเกิดขึ้นเมื่อระบบเข้าสู่สมดุล ความเข้มข้นเริ่มต้นของสาร
ไม่มีผลต่อค่าคงที่สมดุล แต่ถ้าอุณหภูมิมีการเปลี่ยนแปลง ค่าคงที่สมดุลนั้นก็จะเปลี่ยนแปลงด้วย

1.4.1 การเขียนแสดงค่าคงที่สมดุล
(Writing the equilibrium constant)

ค่าคงที่สมดุล (K) คือ “ผลคูณของความเข้มข้นที่สมดุลของสารผลิตภัณฑ์ ยกกำลัง
ด้วยสัมประสิทธิ์ข้างหน้าสารในสมการที่ดุลแล้ว หารด้วยผลคูณของความเข้มข้นที่สมดุลของสารตั้งต้น
ยกกำลังด้วยสัมประสิทธิ์ข้างหน้าสารในสมการที่ดุลแล้ว ที่อุณหภูมิคงที่” ยกตัวอย่างเช่น ปฏิกิริยา

เมื่อ a, b, c และ d แทนสัมประสิทธิ์หน้าสารในสมการที่ดุลแล้ว

จากปฏิกิริยาดังกล่าวสามารถเขียนค่าคงที่สมดุลของปฏิกิริยานี้ได้ดังนี้
เรียนออนไลน์เรื่องนี้ได้ที่น ี่

[C] [D] d
c
K =
a
[A] [B] b

หากจะกล่าวถึงที่มาของการเขียนค่าคงที่สมดุลนี้อาจเริ่มพิจารณาจาก ลักษณะของภาะสมดุลที่กล่าว

ว่า อัตราการเกิดปฏิกิราไปข้างหน้าเท่ากับอัตราการเกิดปฏิกิริยาย้อนกลับ นั่นแสดงว่า

อัตราการเกิดปฏิกิริยาไปข้างหน้า คือ

b
a
rateforward = kforward [A] [B]
อัตราการเกิดปฏิกิริยาย้อนกลับ คือ
d
c
Ratereverse = kreverse [C] [D]
ิ
ที่ภาวะสมดุลอัตราการเกดปฏิกิริยาไปข้างหน้าเท่ากับอัตราการเกิดปฏิกิริยาย้อนกลับ จะได้ว่า

c
a
b
d
kforward [A] [B] = kreverse [C] [D]
c
k [C] [D] d
forward = = K
k [A] [B] b
a
reverse