Page 120 - Occupational health and safety

92

2.12 อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล

2.13 การปฐมพยาบาล
2.14 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
2.15 การเก็บและวิเคราะห์
2.16 ขั้นตอนการปฏิบัติงานฉุกเฉิน

ิ
ี
3. ปัจจัยที่ส าคัญต่อการได้รับสัมผัสสารเคมและการเกิดพิษจากการท างาน (พรพมล กองทิพย์,
2560)
3.1 ช่องทางที่ได้รับสารพิษ (Route) การได้รับสารเคมีทางปาก ทางผิวหนัง หรือทางลมหายใจ

ั
ทางหลอดเลือด จะมีการเกิดพษที่ไม่เท่ากัน หรือไม่เหมือนกัน เนื่องจากแต่ละต าแหน่งมีอตราการดูด
ิ
ซึมเข้าสู่ร่างกายต่างกัน โดยในการประกอบอาชีพจะพบว่าผู้ปฏิบัติงานได้รับสารเคมีผ่านการสัมผัสที่
ผิวหนัง และการหายใจสูงที่สุด
3.2 วิธีการใช้ คือผู้ใช้สารเคมีใช้สารอย่างไร และมีมาตรการควบคุมสารเคมีนั้นหรือไม่ เช่น

การพ่นสีจะมีความเสี่ยงมากกว่าการทาหรือการใช้ลูกกลิ้ง
3.3 อุณหภูมิของสถานที่ปฏิบัติงานและความสามารถในการกลายเป็นไอของสารเคมี คือ สาร
ที่มีจุดเดือดสูง ความสามารถกลายเป็นไอจะต่ า สารที่มีจุดเดือดต่ าความสามารถในการกลายเป็นไอจะ

สูง ดังนั้นกระบวนการผลิตที่มีอุณหภูมิต่ าจะมีอันตรายน้อยกว่ากระบวนการผลิตที่ใช้อุณหภูมิสูง
3.4 ขนาดที่ได้รับ การได้รับสารเคมีที่มีความเข้มข้นสูงจะอันตรายกว่าสารเคมีที่มีความเข้มข้นต่ า
3.5 ระยะเวลาที่ได้รับ (Duration) ความถี่ของการได้รับสารพษ (Frequency) การรับสารเคมี
ิ
ิ
ิ
ที่ก่อให้เกิดพษซ้ า ๆ หรือในกรณีที่ได้รับสารพษขนาดต่ า ๆ แต่ได้รับนาน ๆ อาจมีพษสะสมและท าให้
ิ
เกิดพิษเรื้อรังได้
3.6 ความไวต่อการท าปฏิกิริยาของแต่ละบุคคล

4. กระบวนการที่เกิดขึ้นเมอสารเคมเข้าสู่ร่างกายและปฏิกิริยาตอบสนองของร่างกาย (Winder &
ี
ื่
Stacey, 2004)
เมื่อร่างกายได้รับสัมผัสสารเคมีเข้าไปจะเกิดกระบวนการการเปลี่ยนรูปของสารเคมี/ยา
(Toxicokinetics) (ภาพที่ 4.1) ซึ่งอาจจะก่อให้เกิดการตอบสนองของร่างกายที่แตกต่างกัน
(Toxicodynamics) โดยแบ่งออกเป็น 2 กระบวนการหลัก ได้แก ่

4.1 พษจลนศาสตร์ (Toxicokinetics) เป็นกระบวนที่ที่เกิดจากร่างกายจัดการกับสารเคมี/ยา
ิ
(What the body do to the drug) เมื่อสารพิษที่เข้าสู่ร่างกายจะต้องผ่านขบวนการตามขั้นตอนต่าง
ๆ ดังนี้คือ การดูดซึมสารเคมี (Absorption) การกระจายสารเคมี (Distribution) กระบวนการเปลี่ยน

รูปสารเคมี (Metabolism/Biotransformation) และการก าจัดสารพิษ (Elimination/Excretion)
ิ
4.1.1 การดูดซึมสารพษ (absorption) โดยทั่วไปสารพษเข้าสู่ผู้ป่วยได้ 4 ทาง ทางแรกคือ
ิ
หายใจเข้าไป (Inhalation) การสัมผัส (Skin contact) การรับประทาน (Ingestion) และการฉีดเข้า
หลอดเลือดด า (Injection) โดยทั่วไปในการท างานผู้ปฏิบัติงานจะรับสัมผัสผ่านการหายใจและการ
สัมผัสเป็นส่วนใหญ่ ดังนั้นอวัยวะหลักในการดูดซึมสารเคมีจากการท างาน คือ ระบบทางเดินหายใจ