Page 182 - Occupational health and safety (Full)

155

บทที่ 7

โรคจากการประกอบอาชีพ

โรคจากการประกอบอาชีพเริ่มจากการที่คน (host) เข้าไปท างาน และในงานมีสิ่งคุกคาม
(hazard) เมื่อมีการสัมผัส (exposure) กับสิ่งคุกคามในสภาพแวดล้อมการท างาน ส่งผลให้ผู้ปฏิบัติงาน
เกิดความเจ็บป่วย ทุพพลภาพ หรือ เสียชีวิตได้ ตามประกาศกระทรวงแรงงานเรื่องก าหนดชนิดของ

โรคซึ่งเกิดขึ้นตามลักษณะหรือสภาพของงานหรือเนื่องจากการท างาน พ.ศ. 2550 แบ่งโรคตามปัจจัยที่
ผู้ประกอบอาชีพสัมผัสออกเป็น 5 กลุ่ม ได้แก่ 1) กลุ่มโรคที่เกิดขึ้นจากสารเคมี 2) โรคจากการ
ประกอบอาชีพที่เกิดจากปัจจัยสภาพแวดล้อมจากการท างานทางกายภาพ 3) โรคจากการประกอบ
อาชีพที่เกิดจากปัจจัยสภาพแวดล้อมจากการท างานทางชีวภาพ 4) กลุ่มโรคระบบทางเดินหายใจที่

เกิดขึ้นเนื่องจากการท างาน และ 5) โรคผิวหนังจากการท างาน โดยหลักในการป้องกนและควบคุมโรค
ั
จากการประกอบอาชีพอาจยึดหลักตามปัจจัยสามทางระบาดวิทยา (epidemiologic triangle) ซึ่ง
ได้แก่ (1) คนท างาน (2) สิ่งคุกคาม และ (3) สิ่งแวดล้อม การแก้ไขที่ปัจจัยใดปัจจัยหนึ่งหรือหลาย

ปัจจัยจะท าให้สามารถป้องกัน หรือน้อยก็ลดความรุนแรงของโรคจากการประกอบอาชีพได้

1. ความหมายของโรคจากการประกอบอาชีพ

โรคที่พบในคนท างานสามารถพบการป่วยได้ด้วยโรค 3 กลุ่ม (สมจิต พฤกษะริตานนท์ และ
วิภาวี กิจก าแหง. 2554; ILO, 2011) ได้แก ่
1.1 โรคจากการประกอบอาชีพ หรือ โรคจากการท างาน (Occupational disease) หมายถึง
โรคหรือความเจ็บป่วยที่เกิดขึ้นกับคนท างานโดยมีสาเหตุจากการสัมผัสสิ่งคุกคามหรือสภาวะการ

ท างานไม่เหมาะสมโดยอาการอาจเกิดในขณะท างานหรือหลังจากท างานเป็นเวลานาน เช่น โรคพษ
ิ
ตะกั่ว โรคซิลิโคซิสจากการสัมผัสฝุ่นหิน เป็นต้น
1.2 โรคเกี่ยวเนื่องจากการท างาน (Work-related disease) หมายถึง โรคหรือความเจ็บป่วยที่
เกิดขึ้นกับคนท างานโดยมีสาเหตุและปัจจัยหลายอย่างประกอบกัน และการท างานเป็นปัจจัยหนึ่งของ

การเกิดโรค ปัจจัยจากสิ่งแวดล้อมการท างานอาจไมใช่สาเหตุโดยตรงแต่อาจเป็น ปัจจัยที่ท าให้สภาวะ
ี
เดิมที่มอยู่ก่อนแล้วเป็นมากขึ้น โรคความดันลิตสูงจากความเครียดจากการท างาน โรคกระเพาะอาหาร
จากการท างานกะ เป็นต้น

1.3 โรคทั่วไป (General disease) เป็นโรคทั่วไปที่ไม่เกี่ยวข้องกับการท างาน เช่น โรคเบาหวาน
โรคความดันโลหิตสูง โรคไข้หวัด เป็นต้น โดยจะไม่ได้กล่าวถึงในบทนี้