Page 338 - วิทยาศาสตร์ ม.ต้น
P. 338
330
ดา้ นสูงสุดในการทาํ งานของอปุ กรณ์เครืองใชไ้ ฟฟ้ านันอยา่ งปลอดภยั อยา่ งเช่น เตา้ เสียบ 15 แอมแปร์
ฟิ วส์ 30 แอมแปร์
เฮิร์ตซ์ (hertz) : หน่วยความถีมคี ่าเป็นรอบต่อวนิ าที การทีอเิ ลก็ ตรอนวิงไปในทิศทางหนึงแลว้
วกกลบั มาสู่แหล่งจ่ายไฟฟ้ าจากนนั ก็มอี ิเลก็ ตรอนวิงออกมาจากแหล่งจ่ายไฟไปในทิศทางหนึงวกกลบั
มา โดยทิศทางการวิงของอเิ ลก็ ตรอนทงั 2 ขา้ งวิงสวนทางกนั (หรือพูดอีกนยั หนึงก็คือ วิงสลบั ไปสลบั
มานนั เอง) เราเรียกว่า 1 รอบ ความถีของระบบไฟฟ้ าบา้ นเราใชค้ วามถี 50 เฮิร์ตซ์ ใชส้ ญั ลกั ษณ์ HZ
แสดงแทน
โอห์ม (ohm) : หน่วยความต้านทานทางไฟฟ้ าใช้สัญลกั ษณ์แทนด้วยตัวโอเมก้า ( Ω )
ความตา้ นทานจะพยายามต่อตา้ นการไหลของกระแสไฟฟ้ า ความตา้ นทานเป็ นไดท้ งั ผทู้ าํ งานใหห้ รือ
ขดั ขวางการทาํ งานใหผ้ ใู้ ชไ้ ฟ มนั ทาํ งานใหใ้ นขณะทีใชม้ นั เป็นฉนวนหรือใชค้ วบคุมวงจร ตวั อย่างเช่น
เทปพนั สายไฟ เตา้ เสียบทีทาํ จากพลาสติก จะป้ องกนั อนั ตรายให้กบั ผใู้ ชไ้ ฟได้ และใชค้ วามตา้ นทาน
แบบปรับค่าได้ (rheostat) ปรับความสว่างของหลอดไฟฟ้ า แต่มนั จะขดั ขวางการทาํ งานเมือผใู้ ชไ้ ฟ
ใชส้ ายไฟเสน้ เลก็ และยาวมากๆ หรือมสี นิมตามจุดสมั ผสั ต่างๆ ของตวั นาํ จะเป็นสาเหตุของการเพิมค่า
ความตา้ นทาน ทาํ ใหเ้ กิดความร้อนมากเกินไป พร้อมทงั เกิดการสูญเสียกาํ ลงั ไฟฟ้ าไปในสายตวั นาํ ดว้ ย
กฎของโอห์ม (Ohm’s law) : กฎทีว่าด้วยความสัมพนั ธ์ระหว่างแรงดันกระแส และ
ความต้านทานในวงจรไฟฟ้ า กฎนีกล่าวว่า ค่ากระแสไฟฟ้ า (I) จะเป็ นสัดส่วนโดยตรงกับ
ค่าแรงดนั ไฟฟ้ า (E) และเป็นสดั ส่วนผกผนั กบั ค่าความตา้ นทาน (R) สูตร I = E / R
โวลต์ (volt) : หน่วยวดั แรงดนั ไฟฟ้ า แรงดนั ไฟฟ้ าหรือแรงดนั ทีทาํ ใหเ้ กิดมีการเคลือนทีของ
อิเลก็ ตรอนภายในตวั นาํ ไฟฟ้ า เราใชต้ วั ยอ่ แทนแรงดนั ไฟฟ้ าดว้ ย V, E หรือ EMF ปกติจะใช้ E และ
EMF แทนแรงดนั ทีเกิดจากการเคลือนทีของประจุไฟฟ้ าหรือ electromotive force (ซึงเป็นอกี นิยามหนึง
ของคาํ ว่า โวลต์) เช่นเดียวกบั คาํ ว่า แอมแปร์แรงดนั ซึงระบุไวท้ ีตวั อุปกรณ์เครืองใช้ไฟฟ้ าจะเป็ น
ตวั กาํ หนดขอบเขตการใชแ้ รงดนั ไฟฟ้ าขณะทาํ งานไดโ้ ดยปลอดภยั เช่น มอเตอร์ 220 โวลต์ เครืองเป่ า
ผม 110 โวลต์ เราจะตอ้ งใชอ้ ปุ กรณ์ไฟฟ้ ากบั แรงดนั ไฟฟ้ าตามทีระบุไวเ้ ท่านนั
แอมมเิ ตอร์ (ammeter) : เป็นเครืองวดั ทางไฟฟ้ าชนิดหนึง ใชว้ ดั ค่ากระแสไฟฟ้ าทีไหลในวงจร
ทีเราตอ้ งการวดั โดยปกติเราจะใชเ้ ครืองมือนีต่ออนุกรมกบั วงจรทีเราตอ้ งการวดั ค่ากระแส แต่ก็มี
เครืองมอื วดั ชนิดพิเศษทีไมต่ อ้ งต่อวงจรอนั ดบั เขา้ กบั วงจรไฟฟ้ านนั จะไดก้ ลา่ วถึงในบทต่อๆ ไป
โอห์มมเิ ตอร์ (ohm meter) : เป็ นเครืองวดั ทางไฟฟ้ าชนิดหนึง ใชว้ ดั ค่าความตา้ นทานไฟฟ้ า
เวลาใชจ้ ะตอ้ งไม่มกี ารจ่ายไฟจากแหล่งจ่ายไฟใดในวงจรไฟฟ้ านนั
โวลต์มเิ ตอร์ (volt meter) : เป็นเครืองมอื วดั ทางไฟฟ้ าชนิดหนึง ใชว้ ดั ค่าแรงดนั ไฟฟ้ า
มลั ตมิ เิ ตอร์ (multimeter) : เป็นเครืองมือวดั ทางไฟฟ้ าชนิดหนึงทีสามารถวดั ค่าแรงดนั กระแส
และความตา้ นทานไดใ้ นเครืองวดั ตวั เดียวกนั
