Page 120 - การเรียนรู้สู้ภัยธรรมชาติ 2 สค22019 ม.ต้น
P. 120
การเคลื่อนตัวของเปลือกโลก หากมีอุปสรรคขัดขวางการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลก
ด้านใดด้านหนึ่ง หรือท้ังสองด้านของแนวรอยเล่ือนจะทาให้เกิดแผ่นดินไหวขึ้นได้ ซ่ึงระดับความ
รุนแรงของแผ่นดินไหวจะข้ึนอยู่กับขนาดของแรงที่สะสมไว้ในจุดท่ีเป็นอุปสรรคของการเคลื่อนตัว
ของแผน่ เปลอื กโลกวา่ มแี รงสะสมมากน้อยเพยี งใด
การจาแนกรอยเลอ่ื นตามรปู แบบของการเคล่ือนตัวของแผ่นเปลอื กโลก ประกอบดว้ ย
1. รอยเลื่อนท่ัวไป (นอร์มอล สลิป หรือ ดิป-สลิป ฟอลท์) เป็นส่วนรอยเล่ือนของเปลือก
โลกทสี่ ว่ นแรกอยู่คงที่ ในขณะท่ีอกี ด้านหนึ่งทรดุ ตวั ลงในแนวด่ิง หรือเกอื บจะเปน็ แนวด่งิ
2. รอยเลื่อนแบบสวนทางในแนวราบ (สไตรค์-สลิป ฟอลท์) เป็นรอยเลื่อนที่เกิดจาก
การเคลอื่ นทข่ี องแผน่ เปลอื กโลก 2 แผ่นเคลื่อนทส่ี วนทางกันในแนวราบ หรอื เกือบจะเป็นแนวราบ
หรือแผ่นเปลือกโลกด้านหน่ึงของ รอยเล่ือนเคลื่อนตัวออกไปในแนวราบ ถ้าเป็นด้านซ้ายเรียกว่า
“เลฟท์ เลเทอรัล ฟอลท์” ถ้าเป็นด้านขวาก็เรียกว่า “ไรท์ เลเทอรัล ฟอลท์” แผ่นดินไหวท่ีนอก
ชายฝั่งสุมาตราเกิดข้ึนจากรอยเล่ือนในลักษณะนี้ เช่นเดียวกับแผ่นดนิ ไหวท่ีประเทศเฮติ ในปี พ.ศ.
2553
3. รอยเลื่อนที่ชนเข้าด้วยกัน (คอนเวอร์เจนท์ ฟอลท์) เกิดจากการที่แผ่นเปลือกโลก 2
แผ่นเคล่ือนท่ีเข้าหาและชนกันขึ้น เมื่อเกิดการกระแทกจะเกิดแผ่นดินไหวและผิวนอกของเปลือก
โลกถูกดันให้สูงข้ึน ภูเขา หรือเกาะแก่งในมหาสมุทรหลายแห่งเกิดขึ้นสืบเนื่องมาจากการเคล่ือนท่ี
ของแผน่ เปลอื กโลกในลักษณะนี้
4. รอยเล่ือนแบบแยกออกจากกัน (ไดเวอร์เจนท์ ฟอลท์) เกิดข้ึนเมื่อแผ่นเปลือกโลก 2
แผ่นเคล่ือนที่ออกจากกันในทิศทางตรงกันข้าม อาจเกิดแผ่นดินไหวข้ึนได้แต่ไม่รุนแรงมากนัก
แตจ่ ะปรากฏรอยแยกชัดเจน ในบางกรณีอาจมแี ม็กมาปะทุข้ึนมาเป็นลาวาไดอ้ ีกดว้ ย
5. รอยเล่อื นย้อนมมุ ต่า (ธรสั ท์ ฟอลท์) เกิดจากการที่แผน่ เปลอื กโลก 2 แผ่น เคลอื่ นทีเ่ ขา้
หากันในทิศทางตรงกันข้ามแต่แผ่นเปลือกโลกด้านหน่ึงเคล่ือนตัวเอียงทามุมน้อยกว่าหรือเท่ากั บ
45 องศาแล้วมุดลงไปใต้แผ่นเปลือกโลกอีกแผ่นหน่ึง แผ่นดินไหวท่ีเกิดจากรอยเล่ือนลักษณะนี้
มกั จะรุนแรงและหากเกดิ บริเวณใต้ทะเลมักก่อให้เกิดสึนามขิ นาดใหญ่ เชน่ กรณแี ผน่ ดนิ ไหวท่ีเกาะ
สุมาตรา ในปี พ.ศ. 2547 และแผน่ ดนิ ไหวทีเ่ มอื งเซนได ประเทศญ่ปี ่นุ ในปี พ.ศ. 2554
ชดุ วชิ าการเรยี นรสู้ ู้ภยั ธรรมชาติ 2 - 110
