Page 117 - การเรียนรู้สู้ภัยธรรมชาติ 2 สค22019 ม.ต้น
P. 117
เรือ่ งที่ 1 ความหมายของแผน่ ดนิ ไหว
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช 2542 ได้ให้ความหมายของ
แผ่นดินไหว หมายถึง การสั่นสะเทือนของแผ่นดินท่ีรู้สึกได้ ณ บริเวณใดบริเวณหนึ่งบนผิวโลก
สว่ นใหญเ่ กดิ จากการเคล่ือนตวั ของเปลือกโลกทร่ี องรับผิวโลกอยู่ บางครัง้ เกดิ จากภูเขาไฟระเบิด
แผ่นดินไหว (Earthquakes) เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติซ่ึงเกิดจากการเคล่ือนตัว
โดยฉบั พลนั ของเปลอื กโลก การเกิดแผน่ ดินไหวส่วนใหญ่มักเกิดข้ึนตรงบริเวณขอบของแผน่ เปลือก
โลกอันเป็นผลสืบเนื่องมาจากช้ันหินหลอมละลายท่ีอยู่ภายใต้เปลือกโลกได้รับพลังงานความร้อน
จากแกนโลก และลอยตัวผลกั ดันให้เปลือกโลกซ่งึ อยู่ด้านบนเคล่อื นท่ีในทศิ ทางต่าง ๆ กันพร้อมกับ
สะสมพลังงานไว้ภายในบริเวณขอบของแผ่นเปลือกโลก ทาให้แผ่นเปลือกโลกชนและเสียดสีกัน
หรือแยกออกจากกันนอกจากนั้นพลังที่สะสมในเปลือกโลกจะถูกส่งผ่านไปยังบริเวณรอยร้าวของ
หินใต้พ้ืนโลกหรือที่เรียกว่า “รอยเลื่อน” เม่ือระนาบของรอยเลื่อนที่ประกบกันอยู่ได้รับแรงอัด
มาก ๆ ก็จะทาใหร้ อยเลอื่ นมกี ารเคลื่อนตวั อย่างฉบั พลนั กส็ ามารถเกดิ แผ่นดนิ ไหวได้
ภาพจาลองจุดศนู ย์เกิดแผ่นดินไหว ท่มี า ศนู ยก์ ารเรยี นรู้วิทยาศาสตรแ์ ละดาราศาสตร์
เขา้ ถงึ ได้ที่ http://www.lesa.biz/earth/lithosphere/geological-phenomenon/earthquake/seismic-waves
จุดศูนย์เกิดแผ่นดินไหว (focus) มักเกิดตามรอยเลื่อนอยู่ในระดับความลึกต่าง ๆ ของ
ผวิ โลก สว่ นจุดท่ีอยใู่ นระดับสูงข้ึนมาท่ีตาแหนง่ ของผิวโลก เรียกว่า “จุดเหนอื ศูนย์เกดิ แผ่นดินไหว”
(Epicenter) การสน่ั สะเทอื นหรอื แผน่ ดนิ ไหวน้ีจะถูกบนั ทึกด้วยเครือ่ งมือท่ีเรียกว่า “ไซสโมมเิ ตอร์
(Seismometer)” และการศึกษาแผ่นดินไหวและคล่ืนสั่นสะเทือนท่ีถูกส่งออกมาจะเรียกว่า
“วิทยาแผน่ ดินไหว” (Seismology)
ชดุ วชิ าการเรียนรสู้ ู้ภัยธรรมชาติ 2 - 107
