Page 11 - Тиббиёт ва замон 4-сон

ЮРИДИК ВА ЖИСМОНИЙ ШАХСЛАРНИНГ

ТЎЛОВГА ҚОБИЛИЯТСИЗЛИГИ

ҚОНУНЧИЛИКДА ҚАНДАЙ АКС ЭТМОҚДА?

2022 йил 12 апрелда Ўзбекистон Республикасининг “Тўлов- монидан Давлат бюджети маблағла-
га қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонуни қабул қилинди. Қо- ри ҳисобидан қопланади. Бунда суд
нун 17 боб, 249 моддадан иборат бўлиб, юридик ва жисмоний бошқарувчисига тўланадиган ҳақ
шахсларнинг, шунингдек якка тартибдаги тадбиркорларнинг миқдори қонунчилик ҳужжатларида
тўловга қобилиятсизлиги соҳасидаги муносабатларни тартиб- белгиланади ва ушбу моддада белги-
га солади. Бундан кўриниб турибдики, қонун нормаси билан ланган тартибда тўланади. Агар суд
бошқарувчисига ҳақ тўлаш харажат-
жисмоний шахсларнинг тўловга қобилиятсизлигини тартибга лари суднинг депозит ҳисобварағига
солиш ҳақида янги институт амалга киритилмоқда. ўтказилмаган бўлса, суд қарздорга
нисбатан тўловга қобилиятсизлик
Қонуннинг 195-моддасига асосан, аризачи томонидан молиявий бошқа- тўғрисида иш қўзғатиш ҳақидаги
қарздор жисмоний шахснинг пул маж- рувчига ҳақ тўлаш учун суднинг депо- аризани қайтаради. Қарздор жисмо-
буриятлари бўйича кредиторлар та- зит ҳисобварағига меҳнатга ҳақ тўлаш- ний шахснинг уни тўловга қобилият-
лабларини қаноатлантиришга ва (ёки) ни энг кам миқдорининг етти баравари сиз деб топиш тўғрисидаги аризаси
солиқлар ҳамда йиғимлар бўйича ўз миқдорида олдиндан пул маблағлари билан судга мурожаат этилганда, суд
мажбуриятини тўлиқ ҳажмда бажа- ўтказилиши, суднинг депозит ҳисобва- молиявий бошқарувчига тўланади-
ришга қодир эмаслиги, агар тегишли рағига ўтказилган пул маблағларининг ган ҳақни суднинг депозит ҳисобва-
мажбуриятлар ва (ёки) тўлов мажбу- ўрни жисмоний шахснинг тўловга қоби- рағига ўтказишни кечиктириши мум-
риятлари юзага келган кундан эъти- лиятсизлиги жараёнида қарздор жисмо- кин. Суд бошқарувчисига ҳақ тўлаш
боран уч ой ичида қарздор жисмоний ний шахснинг мол-мулки ҳисобидан тўғрисидаги низолар суд томонидан
шахс томонидан бажарилмаган ҳамда ушбу Қонун 221-моддасининг иккинчи кўриб чиқилади. Кредиторлар йиғи-
қарздор жисмоний шахсга нисбатан қисмида назарда тутилган тартибда қоп- лишининг қарори билан суд бошқа-
талаблар базавий ҳисоблаш миқдори- ланиши, қарздор жисмоний шахснинг рувчисига унинг фаолияти якунлари-
нинг камида икки юз баробарини таш- мол-мулки мавжуд бўлмаган тақдирда, га кўра қуйидаги ҳолларда қўшимча
кил этса, қарздор жисмоний шахснинг агар кредиторлар йиғилишида бошқача ҳақ белгиланиши мумкин, агар:
тўловга қобилиятсизлиги аломатлари келишув белгиланган бўлмаса, молия- - кредиторларнинг талаблари реест-
ҳисобланади. вий бошқарувчига ҳақ тўлаш суднинг рига киритилган кредитор қарздорлик
Аввалги Қонунда пул мажбурият- депозит ҳисобварағига аризачи томони- тўлиқ тўланган бўлса, ушбу тўланган
ларини бажармаганлиги муносабати дан ўтказилган пул маблағлари билан қарздорликка доир талаблар суммаси-
билан қарздорни банкрот деб топиш чекланиши кўрсатиб ўтилди. нинг беш фоизигача миқдорда;
тўғрисидаги ариза билан иқтисодий Ушбу Қонун “Тўловга қобилият- - кредиторларнинг талаблари ре-
судга мурожаат этиш ҳуқуқига қарз- сизликнинг соддалаштирилган тар- естрига киритилган кредиторларнинг
дор, кредитор ва прокурор эга бўл- тиби қўлланилганда, агар қарздор етмиш беш фоизидан кўпроғи қано-
ган бўлса, янги Қонунда ушбу ҳуқуқ билан бошқача келишув белгилан- атлантирилган бўлса, мазкур креди-
фақат қарздорнинг ўзи ва кредиторга ган бўлмаса, суд бошқарувчисига ҳақ торлар талаблари суммасининг уч
берилган. Прокурорнинг ариза кири- тўлаш харажатларининг ўрни қарз- фоизигача миқдорда;
тиш ҳуқуқи кўрсатилмади. дорга нисбатан тўловга қобилиятсиз- - кредиторларнинг талаблари реест-
Шунингдек, суд бошқарувчига ҳақ лик тўғрисида иш қўзғатиш ҳақида рига киритилган кредиторларнинг эллик
тўлаш тартиби ва миқдори янги Қонун ариза берган аризачи томонидан қоп- фоизидан кўпроғи қаноатлантирилган
билан янада аниқлаштириб берилди. ланади. Бунда суд бошқарувчисига бўлса, мазкур кредиторлар талаблари
Хусусан, 26-модда билан суд бошқа- ҳақ тўлаш учун суднинг депозит ҳи- суммасининг бир фоизигача миқдорда,
рувчисига вазифаларини бажарганли- собварағига меҳнатга ҳақ тўлашни бунда кўрилаётган иш бўйича қўшимча
ги учун ҳақ тўлаш миқдори ва тартиби энг кам миқдорининг етти баравари ҳақ суд бошқарувчисига ушбу иш бўйи-
бажарилган ишлар ҳажмидан келиб миқдорида олдиндан тўлов амалга ча тўланган умумий сумманинг ярмидан
чиққан ҳолда кредиторларнинг йиғи- оширилади. Суд бошқарувчисига ҳақ ошмаслиги керак. Қарздор тўлов қоби-
лиши томонидан белгиланиши, суд ҳар бир якунланган иши учун тўлана- лиятини тиклаш тартиб-таомилидан ту-
томонидан тасдиқланиши ҳамда, агар ди. Давлат солиқ хизмати органининг гатишга доир иш юритиш тартиб-таоми-
кредиторлар билан тузилган битимда аризасига асосан жисмоний шахсга лига ўтган тақдирда ушбу давр учун суд
бошқача қоида назарда тутилган бўл- нисбатан тўловга қобилиятсизлик ва бошқарувчисига қўшимча ҳақ тўланмай-
маса, қарздорнинг мол-мулки ҳисоби- (ёки) тўловга қобилиятсизликнинг ди”, деган жумлалар билан бойитилди.
дан тўланиши белгилаб қўйилди. соддалаштирилган тартиби қўлла- Алимардон ИНОМОВ,
Бунда жисмоний шахсга нисбатан нилганда, суд бошқарувчисига ҳақ Наманган вилоят судининг
тўловга қобилиятсизлик тўғрисида иш тўлаш харажатлари судга ариза бер- иқтисодий ишлар
қўзғатиш ҳақида судга ариза берган ган давлат солиқ хизмати органи то- бўйича судьяси.
Tibbiyot
Tibbiyot 11
№ 4 (95) 2022-yil va zamon