Page 21 - โครงการวิจัย เทคนิคการเพิ่มผลผลผลิตสำหรับการปลูกสร้างสวนป่าไม้สัก
P. 21
1) การศึกษาชวภูมิศาสตร์ (biogeographic) การกระจายพันธุ์ การออกดอกออกผล
ี
และภูมิปัญญาท้องถิ่นในการปลูกและการใช้ประโยชน์
2) การเก็บเมล็ดหรือกิ่งพันธุ์ ที่เป็นตัวแทนของแหล่งการกระจายพันธุ์ต่าง ๆ ทั้งแหล่ง
ธรรมชาติและแหล่งที่น าพันธุ์ไปปลูกจนเป็นแหล่งพันธุกรรมขึ้นมาใหม่ (land race)
3) การศึกษาความแตกต่างของพันธุ์จากแหล่งต่าง ๆ ทั้งลักษณะสัณฐานวิทยา
(morphology) การเจริญเติบโต ลักษณะทางสรีรวิทยา (physiology) และอื่น ๆ โดยการศึกษา
ทดลองลักษณะกล้าไม้ในเรือนเพาะช า ในแปลงทดลองถิ่นก าเนิด (provenance trial)
4) การจัดสร้างฐานพันธุกรรม (base population) ซึ่งเป็นส่วนส าคัญของการปรับปรุง
พันธุ์ไม้ (tree improvement) โดยฐานพันธุกรรมควรมีความหลากหลายทางพันธุกรรมจาก
แหล่งพันธุกรรมที่ดี เพื่อใช้ในขั้นตอนต่อไป
5) การปรับปรุงพันธุ์ไม้ (tree improvement) เป็นขั้นตอนการคัดเลือกพันธุ์และผสม
พันธุ์โดยสลับกันเป็นวงจร (cycle) เพื่อให้สายพันธุ์มีคุณภาพสูงขึ้นในแต่ละรุ่น (generation) โดย
ในขั้นตอนนี้จะเป็นวงจร(cycle) ในการคัดเลือกพันธุ์และผสมพันธ์ (selection and breeding)
เพื่อให้ได้สายพันพันธุ์ที่มีลักษณะที่ดีตามความต้องการ เชน เติบโตเร็ว มีความหนาแน่นเนือไม้
่
้
สูง ต้านโรคและแมลง เหมาะสมกับสภาพพื้นที่แบบต่างๆ เป็นต้น
้
6) การน ามาใชประโยชน์อย่างยั่งยืน ซึ่งจะมีการจัดการสวนป่าและการใชวนวัฒนวิธี
้
เพื่อให้มีการปลูกสวนป่าไม้ชนิดนั้นได้อย่างยั่งยืน
ซึ่งในระหว่างด าเนินการตามกระบวนต่าง ๆ ดังกล่าว จะต้องมีการวิจัยและกิจกรรม
สนับสนุน เพื่อให้มีการใช้ประโยชน์จากวัสดุพันธุกรรมที่ได้มีวิจัยและการพัฒนา น าไปใช้ได้
อย่างมีประสิทธิภาพ การศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการคัดเลือกพันธุ์ไม้ที่มีคุณลักษณะดีที่จะน าไป
ปลูกในพื้นที่ต่างๆ ถือว่าเป็นกิจกรรมส าคัญประการหนึ่งของการปรับปรุงพันธุ์ไม้ป่า ก่อนที่จะ
ไปสู่กระบวนการกระจายวัสดุพันธุกรรมแก่ผู้ใช้ (germplasm diffusion)
การทดสอบแม่ไม้ (clonal test) เป็นขั้นตอนส าคัญขั้นตอนหนึงในโครงการปรับปรุงพันธุ์
่
ไม้สัก เนืองจากแม่ไม้ (plus tree) ที่ผ่านการคัดเลือกนั้น สามารถยืนยันว่าเป็นไม้ที่มีลักษณะดี
่
ได้เพียงลักษณะภายนอก (phenotypically superior tree) เท่านั้น ซึ่งลักษณะดังกล่าวอาจเกิด
จากสภาพสิ่งแวดล้อมภายนอกซึ่งอาจจะเหมาะสมกับการเจริญเติบโตของต้นไม้ต้นนั้นๆ ซึ่ง
่
ไม่ใชลักษณะทางพันธุกรรมที่จะถ่ายทอดไปสู่ลูกหลานได้ จึงมีความจ าเป็นที่จะต้องท าการ
ทดสอบแม่ไม้ที่คัดเลือกมาแล้วว่าลักษณะดีที่ปรากฏเป็นลักษณะทางพันธุกรรมหรือไม่ โดย
การขยายพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศของแม่ไม้ที่ผ่านการคัดเลือก แล้วน าไปปลูกในท้องที่ที่มี
สภาพแวดล้อมต่างๆกัน (อภิชาติ, 2528)
8 | รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการ เทคนิคการเพิ่มผลผลิตส าหรับการปลูกสร้างสวนป่าไม้สัก
