Page 22 - โครงการวิจัย เทคนิคการเพิ่มผลผลผลิตสำหรับการปลูกสร้างสวนป่าไม้สัก
P. 22
่
โครงการปรับปรุงพันธุ์ไม้สักได้ท าการคัดเลือกแม่ไม้ตั้งแต่เริ่มโครงการเมือปี พ.ศ.
2508 จนถึงปัจจุบัน เป็นจ านวนกว่า 500 แม่ไม้ (ไพรัช, 2544) แต่ได้ท าการทดสอบแม่ไม้ไป
เพียง 100 แม่ไม้เท่านั้น และใชกล้าไม้จากวิธีการขยายพันธุ์โดยการติดตา (ไพรัช และอภิชาติ,
้
2544) ซึ่งท าได้ง่ายส าหรับไม้สัก แต่การขยายพันธุ์วิธีนี้มักได้รับการโต้แย้งจากนักวิชาการ
ทั้งหลายว่า ต้นไม้ที่ขึ้นอยู่อาจไม่ใชต้นที่เกิดจากการติดตาก็ได้ ถ้าหากตาที่ติดไว้ตายไปหน่อที่
่
เกิดจากต้นตอก็จะแตกขึ้นมาแทน ซึ่งข้อโต้แย้งดังกล่าวก็มีความเป็นไปได้สูงหากผู้ปฏิบัติการ
ในภาคสนามไม่หมั่นตรวจสอบดูแลในข้อนี้ นอกจากนี้ยังพบว่าการขยายพันธุ์โดยการติดตา
ื่
อาจมีปัญหาเนืองจากเกิดการไม่ยอมรับซึ่งกันและกันบริเวณรอยเชอมต่อของกิ่งตากับต้น
่
ตอ (incompatibility) (ไพรัช และจ านรรจ์, 2539) ซึ่งอาจมีผลต่อการเจริญเติบโตและการรอด
ตายของต้นไม้ด้วย ท าให้เกิดความผิดพลาดในการทดสอบได้ นอกจากนี้ระบบรากของต้นที่
ทดสอบก็แตกต่างจากส่วนของล าต้น เพราะมาจากต้นอื่นและมีอิทธิพลอย่างยิ่งต่อการ
เจริญเติบโตของล าต้นโดยรวม เพื่อแก้ปัญหาอันอาจจะเกิดจากการขยายพันธุ์โดยการติดตา
ดังกล่าว การทดสอบแม่ไม้สักในครั้งนี้จึงจะเปลี่ยนวิธีการขยายพันธุ์มาใช้การปักชาแทน โดยใช ้
แบบอย่างจากการศึกษาของ Pianhanuruk et al. (1996) และ ประสิทธิ์ (2545) ที่ประสบ
ความส าเร็จในการปักชากิ่งแก่โดยท าการลดอายุของกิ่งปักชานั้น ด้วยการผ่านขั้นตอนการติด
ตาก่อนแล้วจึงน ากิ่งที่แตกจากตานั้นมาปักช า
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินหาค่าทางพันธุ์ (genotypic value) ของแม่ไม้
ที่คัดเลือกไว้ เพื่อน าข้อมูลที่ได้ไปใช้เป็นเครื่องบ่งชี้ส าหรับการคัดเลือกแม่ไม้ ไปขยายพันธุ์ปลูก
สร้างสวนป่าแบบ clonal plantation และปรับปรุงพันธุ์ต่อไป
5. การเติบโตของสักแตกหน่อ
สักเป็นไม้ชนิดหนึ่งที่มีศักยภาพในการแตกหน่อ โดยหลังการตัดขยายระยะหรือตัดไม้สัก
ออกจากพื้นที่หน่อใหม่จะเกิดขึ้นจากตอ ซึ่งโดยปกติจะมีการเจริญเติบโตที่รวดเร็วกว่าการปลูก
้
ใหม่ และยังสามารถท าการตัดฟันน าไปใชประโยชน์ในรอบหมุนเวียนที่สั้นกว่าได้อีกด้วย
นอกจากนี้การให้เกิดการแตกหน่อซึ่งแต่เดิมในป่าธรรมชาติหลังจากที่มีการตัดไม้สักออกจาก
พื้นที่การแตกหน่อของไม้สักเกิดขึ้นอยู่แล้ว
การจัดการสวนป่าไม้สักโดยใช้วิธีการแตกหน่อหลังจากการตัดฟันครั้งสุดท้ายออกจาก
พื้นที่นอกจากจะเป็นการประหยัดค่าใชจ่ายในเรืองกล้าไม้ แรงงาน การเตรียมพื้นที่ รวมทั้งค่า
่
้
้
บ ารุงรักษาในระยะแรก หากการแตกหน่อสามารถลดระยะเวลาการน ามาใชประโยชน์ได้จริง
9 | รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการ เทคนิคการเพิ่มผลผลิตส าหรับการปลูกสร้างสวนป่าไม้สัก
