Page 43 - MT_Catalogue

L-Ewropa: Unità u Diversità Id-diversità tal-Ewropa L-Ewropa: Unità u Diversità Id-diversità tal-Ewropa

Runi ta’ elf sena: Busni!

Ir-Runi jagħmlu parti integrali mill-wirt kulturali Ewropew. Fl-Iskandinavja, madwar is-sena 700WK, l-alfabet kien
Ħafna drabi, ir-Runi huma assoċjati mal-Vikingi minħabba imqassar u mibdul, jista’ jkun minħabba t-tibdil kbir li kien
li mal-bidu ta’ żmien il-Vikingi, l-Iskandinavi li ħolqu r-runi sar fl-ilsien matul is-Sekli Sitta u Sebgħa.
kienu diġa bdew jaħdmu b’alfabet.
L-alfabet Latin wasal fin-Norveġja madwar is-sena
Ir-runi mhumiex ilsien, imma alfabet - l-alfabet l-antik 1000WK mal-Kristjaneżmu imma dan ma ħax post ir-runi.
Ġermaniku - fejn kull sinjal jew simbolu jirrappreżenta Għal xi żmien, dawn iż-żewġ modi ta’ kitba kienu użati
ħoss. Sas-sena 550 WK, dawn ir-runi kienu jintużaw b’mod parallel fin-Norveġja, bir-runi jispiċċaw fix-xejn
mill-popli Ġermaniċi, mill-Baħar l-Iswed fin-Nofsinhar matul is-Seklu Ħmistax. Sa dan iż-żmien, ir-runi kienu
san-Norveġja u l-Ingilterra fit-Tramuntana. Għandu sparixxew mill-kontinent Ewropew u mill-Ingilterra, fejn
mnejn li l-ewwel iskrizzjonijiet runiċi li kienu minquxa dawn kienu użati sas-sena 1000WK.
wara t-twelid ta’ Ġesù Kristu huma l-aktar eżempji
qodma tal-ilsien Ġermaniku fl-Iskandinavja. L-arkeoloġi jistgħu jgħidulna ħafna fuq il-mod kif kien
jgħix il-poplu Norveġiż matul dan iż-żmien, imma aħna
L-ismijiet kien l-aktar miktuba bir-runiku, fuq ħwejjeġ inserrħu fuq l-iskrizzjonijiet runiċi biex naraw kif kienu
żgħar biex juru ta’ min huma jew min għamilhom. Ħafna jużaw il-lingwa, l-emozjonijiet u l-ħajja tagħhom.
oħrajn juru wkoll ċertu romantiċiżmu jew tbaħrit. Ir-runa li
tinsab hawn – għadma ta’ baqra minn Oslo mill-perijodu
bejn 1075 u 1100 li fuqha hemm minqux Kys mik! jew
bil-Malti: Busni!

Runi Qodma – Busni, 1075–1100, Oslo (Norveġja)

Għadma ta’ baqra bi skrizzjonijiet runiċi; 9,8 x 2,5 ċm
Mużew tal-Istorja Kulturali (Norveġja)
Referenza: C33448. G 06097. N A41

42 43