Page 231 - 7.Sınıf Dorya Türkçe Sınıf İçi Uygulama Klavuzu_edited_edited

Basit, Türemiş ve Birleşik Fiiller

Alıştırma–2
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili fiilleri yapısı bakımından (basit, türemiş) inceleyerek uygun kutuyla eşleştiriniz.

1. Martılar, eşsiz maviliğin üzerinde oradan oraya uçuşuyor.
a.
2. Sıla’nın saatlerce kartopu oynamaktan elleri morardı.
Basit fiil
3. Onu yıllardır görmüyordum, görmeyeli epey güzelleşmiş.
4. Hiç tanımadığım bu şehre elbet bir gün alışacağım.

5. Kelebekler, bağırsaklarıyla enerji üreterek kanatlanır.
b.
6. Babaannemin üşüdüğünü fark edince üzerini örttüm.
Türemiş fiil
7. Filmdeki komik karakter, hepimizi fazlasıyla eğlendirdi.
8. Sekizinci katına çıktığım apartmandan indim.

Kılavuz Bilgi

3. Birleşik Fiiller

İki ya da daha fazla sözcüğün bir araya gelerek oluşturduğu fiillere “birleşik fiil” denir. Birleşik fiiller oluşumları bakı-
mından üç grupta incelenir:

A) Yardımcı Fiille Oluşturulan Birleşik Fiiller
İsim ya da isim soylu sözcüklere “etmek, olmak, eylemek, kılmak” yardımcı fiilleri getirilerek oluşturulur.

FORMÜL

İSİM + YARDIMCI EYLEM (ETMEK, OLMAK, EYLEMEK, KILMAK) = BİRLEŞİK FİİL

Örnekler: teşekkür etmek hissetmek
sabırlı olmak reddetmek

Not: İsim ve yardımcı eylem birleşirken ses olayı yaşanıyorsa fiil, bitişik yazılır; ses olayı yaşanmıyorsa ayrı yazılır.

Örnekler: kayıp olmak kaybolmak Ünlü düşmesi olduğu için bitişik yazılır.
ret etmek reddetmek Ünsüz türemesi olduğu için bitişik yazılır.
merak etmek Ses olayı olmadığı için ayrı yazılır.
hasta olmak Ses olayı olmadığı için ayrı yazılır.

Not: “etmek, olmak” fiillerinin kendinden önceki sözcükle mi tek başına mı bir fiili karşıladığına dikkat etmek gerekir.

Örnekler: Onunla evleneli iki yıl oldu. (geçmek)
İki, iki daha dört eder. (eşit değer kazanmak)

231