Page 168 - 6.Sınıf Dorya Türkçe Sınıf İçi Uygulama Klavuzu_edited_edited
P. 168
Ses Bilgisine Dayalı Yazım Yanlışları
Kılavuz Bilgi
Ünlü Düşmesi
→ İki heceli bazı kelimeler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecelerindeki dar ünlüler düşer.
Örnekler: ağız + ı ağzı oğul + u oğlu gönül + ünüz gönlünüz
→ Bazı sözcükler birleşirken ünlü düşmesine uğrarlar.
Örnekler: kayıp + etmek kaybetmek hapis + olmak hapsolmak pazar + ertesi pazartesi
→ Bazı sözcükler yapım eki aldıklarında ünlü düşmesine uğrarlar.
Örnekler: sarı + ar- sarar-
yalın + ız yalnız
Kılavuz Bilgi
Ünlü Türemesi
→ Tek heceli kimi sözcüklere “-cik” küçültme eki geldiğinde orta hecede ünlü türemesi olur.
Örnekler: az + cık azıcık
genç + cik gencecik
Ünlü Daralması
→ Sonu “a, e” geniş ünlüleri ile biten fiillere “-yor” eki getirildiğinde geniş ünlüler daralarak “ı, i, u, ü” dar ünlülerine dönüşür.
Örnekler: başla + yor başlıyor
ütüle + yor ütülüyor
! UYARI
“De-” ve “ye-” fiilleri ünlü ile başlayan bir ek alırken araya “y” kaynaştırma harfi girer. Bu kaynaştırma harfinin daraltıcı etkisi
ile “de” ve “ye” fiillerinin sonlarında bulunan “e” ünlüsü daralarak “i” olur.
Örnekler: de + yor diyor de + y + ecek diyecek
de + y + en diyen ye + yor yiyor
ye + y + ecek yiyecek ye + y + en yiyen
! UYARI
“-yor” ekinden önce gelen “ma /-me” olumsuzluk eki de daralmaya uğrayarak “-mı /-mi / -mu /-mü” olur.
Örnekler: bak + ma + yor +lar bakmıyorlar
dinle + me + yor dinlemiyor
168
