Page 183 - 5.Sınıf Dorya Türkçe Sınıf İçi Uygulama Klavuzu_edited_edited
P. 183
Ses Bilgisi, Ünlü Düşmesi, Ünlü Daralması, Ünsüz Benzeşmesi, Ünsüz Yumuşaması ve Ünsüz Türemesi
Kılavuz Bilgi
ÜNLÜ DARALMASI:
1. Sonu “a, e” geniş ünlüleri ile biten fiillere “-yor” eki getirildiğinde geniş ünlüler daralarak “ı, i, u, ü”
dar ünlülerine dönüşür.
Örnek: başla + yor başlıyor
ütüle + yor ütülüyor
UYARI: “De-” ve “ye-” fiilleri ünlü ile başlayan bir ek alırken araya “y” kaynaştırma harfi girer. Bu
kaynaştırma harfinin daraltıcı etkisi ile “de” ve “ye” fiillerinin sonlarında bulunan “e” ünlüsü da-
ralarak “i” olur.
Örnek: de + yor diyor
de + y + ecek diyecek
de + en diyen
ye + yor yiyor
ye + y + ecek yiyecek
ye + en yiyen
UYARI: “-yor” ekinden önce gelen “ma /-me” olumsuzluk eki de daralmaya uğrayarak “-mı /-mi /
-mu /-mü” olur.
Örnek: bak + ma + yor +lar bakmıyorlar
dinle + me + yor dinlemiyor
183
