Page 207 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการ ศูนย์วิจัยพืชไร่ขอนแก่น ประจำปี 2563 เล่มที่ 1
P. 207
202
่
่
2012) นอกจากนี้ยังพบว่าพืชชนิดเดียวกันแต่ตางพันธุ์มีความแตกตางของการตอบสนองต่อภาวะเครียดท ี่
ี
ต่างกันออกไป เช่นในข้าวสาล พบว่าประสิทธิภาพการใช้น้ าในข้าวสาลี 2 พันธุ์ภายใต้สภาวะอุณหภูมิสูงและ
ี่
ุ้
่
มีน้ าน้อย มีความแตกตางกัน โดยพันธุ์หนึ่งมีการกระตนการทางานของชดยีนทเป็นททราบกันว่ามีการ
ี่
ุ
่
แสดงออกเมื่อเกิดภาวะขาดน้ า สวนอีกพันธุ์หนึ่งตอบสนองตอภาวะเดยวกันโดยมีการแสดงออกของยีน
ี
่
หลายชด (Aprile et al., 2013) โดยการแสดงออกของยีนเหลานี้ จะสามารถตรวจไดในระดบโปรตนซึ่ง
ี
ุ
ั
่
้
ี
้
ี่
้
่
สามารถตรวจไดจากการเปลยนแปลงทางสรีระและทางชวเคมีในรูปแบบของปฏิกิริยาโตตอบของพืชตอ
ภาวะเครียดต่าง ๆ
ั
ู
ี่
พื้นทเพาะปลกอ้อยของประเทศไทยสวนใหญ่อยู่ในเขตอาศยน้ าฝนเป็นหลก ในชวงปลายฤดฝน
่
่
ู
ั
่
ิ
ุ
ื
ิ
้
ระหว่างเดอนตลาคมถึงพฤศจกายน อ้อยมีโอกาสประสบกับสภาวะขาดน้ าในชวงตนของการเจริญเตบโต
หากไม่มีฝนตกในช่วงฤดูแล้งอ้อยจะได้รับความเครียดจากการขาดน้ าจะส่งผลต่อการเจริญเติบโตและผลผลต
ิ
่
ู
ิ
ของอ้อยเป็นอย่างมาก การเจริญเตบโตของอ้อยในชวงอายุ 3-5 เดอนหลงจากปลก ซึ่งเป็นชวงอายุทมีการ
ื
่
ั
ี่
แตกกอของอ้อย โดยการแตกกอให้มีจานวนข้อทเหมาะสมจะทาให้ไดผลผลตที่ดี โดยปัจจัยตางๆ ที่มีผลตอ
ิ
่
่
ี่
้
ิ
ื้
ั
้
ุ
การแตกกอมีหลายปัจจย ไดแก่ ความชนในดน แสง อุณหภูมิ และน้ า การควบคมน้ าในระหว่างการปลก
ู
ั
ึ
่
ู
อ้อยจงมีความสาคญตอการแตกกอเป็นอย่างมากซึ่งจะชวยกระตนการแตกกอให้มีปริมาณหน่อลกท ี่
่
ุ้
เหมาะสม และจะส่งผลต่อผลผลิตต่อไร่ของอ้อยได้ ดังนั้นเมื่อพืชอยู่ในสภาวะขาดน้ าจะเกิดการเปลี่ยนแปลง
ี่
ลกษณะทางสรีรวิทยาและชวเคมีภายในตนพืช เชนการเปลยนแปลงสถานะของน้ าภายในตนพืช เซลล ์
่
ี
้
ั
้
่
ี
ึ
ู
่
่
่
ี
์
ิ
่
สญเสยความเตงซึ่งสงผลตอการเจริญเตบโตของพืช เกิดความเสยหายตอเยื่อหุ้มเซลลจงสงผลให้เกิดการ
์
็
รั่วไหลของสารอิเลกโทรไลตออกจากเซลล นอกจากนี้มีการสร้างและสะสมสารอนุมูลอิสระ (reactive
์
oxygen species: ROS) ภายในเซลล์สูงขึ้นจึงยับยั้งการเจริญเติบโตของพืช พืชจึงมีกลไกการตอบสนองและ
การปรับตัวเพื่อให้ทนต่อสภาวะขาดน้ า โดยสร้างตัวถูกละลายที่ไม่เป็นพิษต่อเซลล์ (compatible solutes)
้
ี
์
่
ั
เชน น้ าตาล โพรลน และไกลซีนบีเทน เป็นตน เพื่อลดคาศกย์ของน้ าภายในเซลล (osmotic adjustment)
่
ท าให้พืชยังคงสามารถดดน้ าเข้าสเซลล์ได้ และยังมีกลไกป้องกันเซลล์พืชจากสารอนุมูลอิสระทสะสมภายใน
ู่
ี่
ู
์
เซลล โดยการกระตนการทางานของเอนไซม์ตานอนุมูลอิสระ เชน ascorbate peroxidase (APX),
ุ้
้
่
superoxide dismutase (SOD) และ Catalase (CAT) เป็นต้น ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา
้
ี
ี่
้
การตอบสนองทางสรีรวิทยาและการเปลยนแปลงทางชวเคมีในอ้อยภายใตสภาพการไดรับน้ าปกติและการ
ั
ิ
้
ขาดน้ า เพื่อความเข้าใจรูปแบบการเจริญเตบโตและลกษณะทางสรีรวิทยาภายใตสภาพขาดน้ าของอ้อย ซึ่ง
ี่
สามารถใชเป็นข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ทเหมาะสมกับการปลกในพื้นทของเขตภาค
้
ู
ี่
ตะวันออกเฉียงเหนือได ้
ในอ้อยซึ่งภาวะเครียดจากแล้งส่งผลอย่างมากต่อการให้ผลผลิต การศึกษาปฏิกิริยาต้านอนุมูลอิสระ
ที่เกิดจากการเครียดจากสภาวะแล้งและขาดน้ าในอ้อยกลุ่มพันธุ์ทนแล้งและพันธุ์ที่ไม่ทนแล้งโดยการงดให้น้ า
เป็นเวลา 3, 10 และ 20 วัน พบว่าพันธุ์ทไม่ทนแลงมีปริมาณน้ าสมพัทธ์ในใบ (relative water content)
ี่
ั
้
ต่ ามาก และมีขบวนการท าลายผนังเซลล์ (lipid peroxidation) ปริมาณไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ และสารโพ
้
รลีนสูงมาก ในการศึกษาถึงการทางานของเอ็นไซม์ในกลุ่มตานอนุมูลอิสระ ได้แก่ superoxide dismutase
