Page 110 - Occupational health and safety

82

ุ้
4) ละออง (Mists) เป็นอนุภาคของเหลวที่ไม่เกิน 10 ไมครอน ฟงกระจายอยู่ในอากาศ
โดยทั่วไปละอองเกิดจากการควบแน่นของแก๊สไปเป็นของเหลว หรือการแตกตัวของของเหลวไปเป็น
ภาวะที่ฟุ้งกระจายได้ เช่นละอองกรดจากการชุบโลหะ ละอองของสีจากการพ่นสี เป็นต้น
1.1.2 เส้นใย (Fiber) ได้แก่ วัสดุที่มีขนาดเล็ก มีความยาวเหนียวและยาวคล้ายเส้นด้าย ซึ่งเกิด
จากการบด การตัด ทุบ กระแทก และการท าเหมือง มีต้นก าเนิดจาก แร่ พชสัตว์ หรือใยสังเคราะห์
ื
เช่น เส้นใยแอสเบสตอส เส้นใยฝ้าย
1.1.3 ตัวท าละลาย (Solvents) คือ สารที่มีความสามารถ ในการท าให้สารต่าง ๆ ละลายได้
โดยไม่ท าปฏิกิริยาเคมีกับสารนั้น เช่น น้ า และของเหลวอน ๆ ที่มีองค์ประกอบของคาร์บอน ซึ่ง
ื่
สามารถแบ่งออกเป็น 2 ชนิด ได้แก ่

1) Aqueous solvent (Water-based) หมายถึง ตัวท าละลายที่มีน้ าเป็นองค์ ประกอบ
ั
ั
มีอนตรายต่อระบบต่าง ๆ น้อย สารกลุ่มนี้ระเหยได้น้อย อนตรายที่เกิดขึ้นเมื่อได้รับสาร ได้แก่ การ
ระคายเคือง ผิวหนังอักเสบ เป็นต้น
2) Organic solvent (Hydrocarbon-based) หมายถึง สารที่มีคาร์บอนเป็นองค์

ประกอบ มีลักษณะ เป็นของเหลวสามารถละลายสารอื่นได้ สารท าละลายอินทรีย์ส่วนใหญ่มีคุณสมบัติ
ิ
ระเหยได้ง่าย จึงมักเรียกว่า สารตัวท าละลายอนทรีย์ (Volatile Organic Compounds) มีกลิ่น
ื่
เฉพาะตัว ละลายไขมันและสารเคมีอนได้ดี ในภาคเกษตรกรรมใช้ส าหรับกระบวนการผลิตปุ๋ยและ
ุ
ื
สารเคมีก าจัดศัตรูพชบางชนิด ในส่วนภาคอตสาหกรรมใช้เป็นสารชะล้างสกัดสารในภาคบริการ เช่น
การชะล้างในห้องปฏิบัติการในโรงพยาบาล และเป็นส่วนผสมของน้ ามันในสถานีบริการน้ ามัน (สุทัศน
ี
มังคละคีรี, 2557) ยกตัวอย่างเช่น เบนซีน (Benzene) โทลูอน (Toluene) ไซลีน (Xylenes) สไตรีน
(Styrene) คลอโรฟอร์ม (Chloroform) และ อะซีโตน (Acetone) เป็นต้น
1.1.4 แก๊สและไอระเหย (Gas and Vapour)

1) แก๊ส (Gases) เป็นสารที่ไม่มีรูปร่าง สามารถกระจายเต็มภาชนะ บรรจุแก๊สเป็น
สถานะที่โมเลกุลไม่ติดกัน เป็นสารที่อยู่ในสถานะแก๊สที่อุณหภูมิและความดันปกติ เช่น ไนโตรเจน
2) ไอ (Vapors) เป็นสภาวะของสารที่เป็นของแข็งหรือของเหลวที่อณหภูมิปกติ แล้ว
ุ
ุ
กลายเป็นไอ เมื่ออณหภูมิสูงขึ้น เช่น ทินเนอร์เป็นของเหลวที่อณหภูมิปกติของเหลวที่มีจุดเดือดต่ าจะ
ุ
ระเหยกลายเป็นไอได้ง่ายที่อุณหภูมิสูง

1.2 ระบบจ าแนกประเภทของสารเคมีและวัตถุอันตรายส าหรับการเกบรักษาและการขนส่ง
็
ั

ในประเทศไทยยังมีการก าหนดนิยามของสารเคมีอนตรายไว้ในกฎกระทรวงกาหนดมาตรฐานใน
การบริหาร จัดการ และด าเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการท างาน
เกี่ยวกับสารเคมีอนตราย พ.ศ. 2556 ว่า “สารเคมีอนตราย” หมายความว่า ธาตุ สารประกอบ หรือ
ั
ั
สารผสม ซึ่งมีสถานะเป็นของแขง ของเหลว หรือแกส ไม่ว่าจะอยู่ในรูปของเส้นใย ฝุ่น ละออง ไอ หรือ
๊
็
ฟูม ที่มีคุณสมบัติอย่างหนึ่งอย่างใดหรือหลายอย่างรวมกัน ดังต่อไปนี้
(1) มีพษ กัดกร่อน ระคายเคือง ซึ่งอาจท าให้เกิดอาการแพ การก่อมะเร็ง การเปลี่ยนแปลง
ิ
้
ทางพันธุกรรม เป็นอันตรายต่อทารกในครรภ์หรือสุขภาพอนามัย หรือท าให้ถึงแก่ความตาย