Page 222 - Occupational health and safety

194

2.2 ทฤษฎีการขาดดุลยภาพ (Imbalance Cause Theory) (Heinrich, 1950)

ุ
ทฤษฎีนี้เชื่อว่า การบาดเจ็บหรืออบัติเหตุ มีสาเหตุมาจากการขาดดุลยภาพชั่วขณะหนึ่ง ระหว่าง
พฤติกรรมของคน กับระบบการท างานที่บุคคลนั้นกระท าอยู่ โดยเชื่อว่า สาเหตุส่วนใหญ่ของการเกิด
อุบัติเหตุ คือ การกระท าที่ไม่ปลอดภัย (Unsafe act) ประมาณร้อยละ 88 และเกิดจากสภาพการณ์ที่
ไม่ปลอดภัย (Unsafe condition) อีกประมาณร้อยละ 10 ส่วนอีกร้อยละ 2 เกิดจากสาเหตุที่หลีกเลี่ยง

ไม่ได้
ุ
ส าหรับสาเหตุที่ช่วยสนับสนุนให้เกิดอบัติเหตุนั้นมี 3 ประการคือ
1. ความบกพร่องในการดูแลในการปฏิบัติงาน
2. สภาวะจิตใจของผู้ปฏิบัติงาน
3. สภาวะทางร่างกายของผู้ปฏิบัติงาน
การป้องกันไม่ให้เกิดการขาดดุลยภาพได้โดยการแกไขเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของคน หรือ
้
การแกไขเปลี่ยนแปลงระบบการท างาน หรือการแกไขเปลี่ยนแปลงทั้งพฤติกรรมของคน และระบบ
้
้
การท างานควบคู่กันไป
2.3 ทฤษฎีความเอนเอยงในการเกิดอบัติเหตุ (Accident-Proneness Theory) (Froggatt &
ุ
ี
Smiley, 1964)
อธิบายถึงการเกิดอบัติเหตุซ้ า ๆ ในบุคคลบางคน กล่าวคือ การที่บางบุคคลมีความโน้มเอยงใน
ี
ุ
การเกิดอุบัติเหตุมากกว่าคนอื่น ๆ อาจเกิดจากปัจจัยส่วนบุคคล ดังนี้
ุ
ี
2.3.1 ความโน้มเอยงที่จะเกิดอบัติเหตุในช่วงระยะเวลาใด เวลาหนึ่งเท่านั้น ซึ่งเป็นผลมา
่
จากการเกิดภาวะวิกฤต เช่น บุคคลที่อยู่ในภาวะเครียด อยู่ภายใต้ความรู้สึกกดดัน มีความออนเพลีย
แต่เมื่อระยะวิกฤตเหล่านั้นหมดไป บุคคลก็จะปรับตัวในสภาพเดิมได้
2.3.2 ความโน้มเอยงที่จะท าให้เกิดอบัติเหตุของแต่ละบุคคล มีสาเหตุใหญ่มาจากแหล่ง
ี
ุ
ภายในที่ประกอบด้วย บุคลิก สภาพจิตใจและสภาพร่างกาย เช่น มีบุคลิกลักษณะที่ต่อต้านสังคม มี
พฤติกรรมที่ เปิดเผยชอบแหวกกฎเกณฑ์ อาการซึมเศร้า ฉุนเฉียวง่าย สายตาผิดปกติ ความชรา เป็น
ั
ต้น โดย Karl Marbe (1926) นักจิตวิทยาชาวเยอรมันได้เสนอความโน้มเอยงในการเกิดอบัติเหตุ อน
ี
ุ
เป็นลักษณะบุคลิกภาพซึ่งมีแนวโน้มให้บุคคลได้รับอุบัติเหตุ ไว้ดังนี้
ุ
ี
็
1) บุคคลประเภทเอกซ (Type X) มีความเอนเอยงที่จะไม่เกิดอบัติเหตุ (Non-
Accident-Prone) ได้แก่ ผู้ที่มีระเบียบแบบแผน, ผู้ที่มีเป้าหมายในการด ารงชีวิต, ผู้ที่พอใจใน
ื่
ชีวิตประจ าวัน, ผู้ที่เคารพสิทธิและความคิดเห็นของผู้อน, ผู้ที่ไม่เผด็จการ, ผู้ที่ไม่ชอบโต้เถียงหรือ
ทะเลาะวิวาท, และ ผู้ที่นึกถึงผู้อื่น
ี
ุ
2) บุคคลประเภทวาย (Type Y) มีความเอนเอยงที่จะเกิดอบัติเหตุ (Accident-
Prone) ได้แก่ ผู้ที่ไม่มีระเบียบแบบแผน, ผู้ที่ไม่มีเป้าหมายในการด ารงชีวิต, ผู้ที่ไม่พอใจใน
ั
ื่
ชีวิตประจ าวัน, ผู้ที่ไม่สนใจในสิทธิและความคิดเห็นของผู้อน, ผู้ที่ไม่มีมนุษยสัมพนธ์, ผู้ที่ระงับอารมณ์
ความรู้สึกเกลียดชังยาก, ผู้ที่นึกถึงแต่ตัวเอง