Page 133 - การเรียนรู้สู้ภัยธรรมชาติ 3 สค32032 ม.ปลาย
P. 133
เร่ืองที่ 1 ความหมายของแผน่ ดนิ ไหว
พจนานุกรมฉบบั ราชบัณฑิตยสถาน พทุ ธศกั ราช 2542 ไดใ้ ห้ความหมายของ แผ่นดนิ ไหว
หมายถึง การสั่นสะเทือนของแผ่นดนิ ท่รี ู้สึกได้ ณ บรเิ วณใดบรเิ วณหนึ่งบนผิวโลก ส่วนใหญเ่ กิดจาก
การเคล่ือนตัวของเปลอื กโลกที่รองรบั ผวิ โลกอยู่ บางคร้งั เกดิ จากภูเขาไฟระเบิด
แผ่นดินไหว (Earthquakes) เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติซึ่งเกิดจากการเคล่ือนตัวโดย
ฉับพลันของเปลอื กโลก การเกิดแผน่ ดนิ ไหวส่วนใหญ่มักเกิดขน้ึ ตรงบริเวณขอบของแผ่นเปลือกโลก
อันเป็นผลสืบเนื่องมาจากชั้นหินหลอมละลายท่ีอยู่ภายใต้เปลือกโลกได้รับพลังงานความร้อนจาก
แกนโลก และลอยตัวผลักดันให้เปลือกโลกซ่ึงอยู่ด้านบนเคลื่อนท่ีในทิศทางต่าง ๆ กันพร้อมกับ
สะสมพลังงานไว้ภายในบริเวณขอบของแผ่นเปลือกโลก ทาให้แผ่นเปลือกโลกชนและเสียดสีกัน
หรือแยกออกจากกัน นอกจากนั้นพลังที่สะสมในเปลือกโลกจะถูกส่งผ่านไปยังบริเวณรอยร้าว
ของหินใตพ้ ื้นโลกหรือท่ีเรียกวา่ “รอยเลื่อน” เม่อื ระนาบของรอยเลื่อนท่ีประกบกันอยไู่ ด้รบั แรงอัด
มาก ๆ ก็จะทาให้รอยเลอ่ื นมีการเคล่ือนตวั อย่างฉบั พลันกส็ ามารถเกิดแผน่ ดินไหวได้
ภาพจาลองจดุ ศูนยเ์ กดิ แผ่นดินไหว ทม่ี า ศนู ย์การเรยี นรวู้ ทิ ยาศาสตร์และดาราศาสตร์
เข้าถงึ ไดท้ ่ี http://www.lesa.biz/earth/lithosphere/geological-phenomenon/earthquake/seismic-waves
จดุ ศูนย์เกิดแผ่นดนิ ไหว (focus) มกั เกิดตามรอยเล่ือนอยใู่ นระดบั ความลกึ ต่าง ๆ ของผิว
โลก ส่วนจุดที่อย่ใู นระดับสูงข้ึนมาทตี่ าแหนง่ ของผิวโลก เรียกว่า “จุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดนิ ไหว”
(Epicenter) การสั่นสะเทือนหรือแผ่นดินไหวนี้จะถูกบันทึกด้วยเคร่ืองมือท่ีเรียกว่า “ไซสโม
มิเตอร์” (Seismometer) และการศึกษาแผ่นดินไหวและคล่ืนส่ันสะเทือนที่ถูกส่งออกมาจะ
เรียกวา่ “วทิ ยาแผน่ ดนิ ไหว” (Seismology)
ชดุ วชิ า การเรียนรู้ส้ภู ยั ธรรมชาติ 3 - 123
