Page 113 - รายวิชาภาษาไทย(พท31001)

ห น า | 113

ผังภูมิ

ตัวอยาง
มนัสไทยประณตไท นรินทรไทยมิทอถอน

มิผูกรักมิภักดิบร มิพึ่งบารมีบุญ

ถลันจวงทะลวงจ้ํา บุรุษนําอนงคหนุน

ุ
บุรษรุกอนงครุน ประจญรวมประจัญบาญ
ฉันทยอเกียรติชาวนครราชสีมา

คณะและพยางค ภุชงคประยาฉันท บทหนึ่งมี 2 บาท แตละบาทมี 2 วรรค วรรคแรกและวรรค
ื
ํ
ํ
ํ
ํ
หลังมีจานวนคาเทากัน คอ มีวรรคละ 6 คา รวม 2 วรรค เปน 12 คา มากกวาอินทรวิเชียรฉันท เพียง 1 คา ํ
เทานั้น


ุ
สัมผัสบังคับเหมือนอินทรวิเชียรฉันท แตกําหนดคร ลหุ ตางกันไปเล็กนอย

สัมผัส บังคบสัมผสตามผังดังที่โยงไวใหดู จึงเห็นไดวาบังคบสัมผสเหมือนอินทรวิเชียรฉันท
ั
ั
ั
ั
บางแหงกวีอาจใชสัมผัสอักษรได 

ํ
ครุ-ลหุ มีการเรียน ครุ ลหุ ตามที่เขยนไวในผัง ถาจะดูเฉพาะ ลหุ ก็จะเห็นไดวาอยูที่คาที่ 1 และ
ี
คําที่ 4 ทุกวรรค และเปนระเบียบเชนนี้ไมเปลี่ยนแปลง
ื

5. ราย แบงเปน รายโบราณ รายสุขภาพ รายดั้นและรายยาว รายยาวที่เรารูจักดี คอ รายยาว มหา
เวสสันดรชาดก

ํ
รายยาว คอรายไมมีกําหนดจํานวนคาในวรรคหนึ่งๆ วรรคทุกวรรคในรายอาจมีจํานวนคํา
ื

แตกตางกัน คือมากบางนอยบาง ใชแตงขึ้นเปนบทเทศน เชน รายยาวมหาเวสสันดรชาดกเปนตนและราย


ชนิดนี้ไมตองอาศัยคําประพันธชนิดอื่น เรื่องใดประพันธเปนรายยาว ก็ใหเปนรายยาวตลอดทั้งเรื่อง
ตัวอยาง อถ มหาสตฺโต ปางนั้นสมเด็จพระเวสสันดรอดุลดวงกษัตริย ตรัสทอดพระเนตรเห็น

ี
ั

พระอัครเรสถึงวิสัญญีภาพสลบลงวันนั้น พระทัยทาวเธอสําคัญวาพระนางเธอวางวาย จดเอาวารมาโสรจ
ี
ุ


สรงลงที่พระอระพระมัทร หวังวาจะใหชุมชื่นฟนสมปฤดีคืนมา แหงนางพระยานั้นแล(รายยาวมหา
ี
เวสสันดรชาดก กัณฑมัทร)