Page 112 - รายวิชาภาษาไทย(พท31001)

112 | ห น า

1. อินทรวิเชียรฉันท 11 มีลักษณะบังคับของรอยกรอง ดังนี้

ตัวอยางคําประพันธ 

ยลเนื้อก็เนื้อเตน พิศเสนสรีรรัว
ทั่วรางและทั้งตัว ก็ระริกระริวไหว

และหลังละลามโล- หิตโอเลอะหลั่งไป

เพงผาดอนาถใจ ระกะรอยเพราะรอยหวาย

จาก สามัคคีเภทคําฉันท - ชิต บุรทัต

คณะและพยางค อินทรวิเชียรฉันทบทหนึ่งมี 2 บาท เรียกบาทเอกและบาทโท แตละบาทมี 2


วรรค วรรคแรกมี 5 คํา วรรคหลังมี 6 คํา รวมเปน 11 คํา ในแตละบาทเทากับกาพยยานี
สัมผัส บังคับสัมผัส 3 แหง คือ

1. คําสุดทายของวรรคแรกในบาทเอก สัมผัสกับคําที่ 3 ในวรรคหลัง



2. คําสุดทายของวรรคหลังในบาทเอก สัมผัส กับคําสุดทายในวรรคแรกของบาทโท
3. คาสุดทายของวรรคหลังในบาทโทสัมผัสกับคาสุดทายในวรรคหลังของบาทเอกของฉันท
ํ
ํ

บทตอไป
ครุ-ลหุ มีการเรียง ครุ ลหุ ตามที่เขยนไวในแผน ถาจะดเฉพาะลหุก็จะเห็นไดวาอยูที่คาที่ 3 ของ
ํ
ู
ี
ุ
วรรคแรกและคําที่ 1,2,4 ของวรรคหลัง เปนเชนนี้ทุกวรรคไป แตละบาทจะมีคร 7 ลหุ 4 อยูในตําแหนงที่
แนนอนไมเปลี่ยนแปลง

2. ภุชงคประยาตฉันท 12 มีลักษณะบังคับของรอยกรอง ดังนี้


ื
ภุชงประยาต หรือ ภุชงคปยาต “ภุชงค” แปลวา งู หรือ นาค “ประยาต” แปลวาอาการหรอ
อาการเลื้อยของงู ภุชงคประยาต จึงแปลวา ฉันทที่มีลีลางดงามประดุจอาการเลื้อยของงู