Page 156 - วิหารล้านนา มรดกภูมิปัญญา พุทธสถาปัตยกรรม
P. 156
ั
ั
ำ
่
ิ
ึ
จัากงานศกษาของ ธวิชีชีย ทาทอง (2560) (1)วิหารู้สองชุายมอกแมสบีสอง
ี
้
ี
�
ำ
�
้
ู
ี
ิ
่
้
ี
็
ำ
ั
่
ุ
เกยวิกบวิธการกอสราง แล้ะการกาหนดระเบยบ เปันสตรทใชีคานวิณโครงสรางวิหารหรออโบสถ
ิ
ู
สดสวินในการกอสรางวิหารในภูาคเหนอ แบบโบราณขนาดเล้็กถงขนาดกล้าง เปั็นสตร
่
้
่
ั
ึ
ิ
่
�
�
�
่
�
�
ี
ิ
่
่
ุ
ี
่
ี
หร่อทีเรยกในภูาษาถินเหน่อวิา “มอกวิิหาร” นัน ทนยมมากทสด แมมอก 12 นจัะแบงขอหล้วิงออก
�
ี
�
ี
่
่
�
ู
ั
ิ
่
อาจักล้าวิไดวิา ในการกาหนดสดสวินแล้ะรปัทรง 6 สวิน แล้วิเอา 1 สวินเปันมอก แล้ะสัดสวินทนยม
็
่
้
้
่
ำ
่
ของวิหารตองอาศยบรรทดฐ์านทเปันตวิเทยบ คอ วิดควิามสงจัากหล้งขอหล้วิงขนไปั 4 แม ่
ั
ั
้
ั
�
ี
่
ึ
่
�
ู
ั
็
ั
�
ี
ิ
็
๋
่
็
๋
�
ั
�
ู
่
ำ
ขนาด ทาหน้าที�เปั็นตวิเทียบอัตราสวิน ในทีนีกค่อ หรอยกเอาเสาสะโกนมาเปันควิามสงของแปัจัอง
่
่
ั
�
“ไมมอก” โดยทวิไปัจัะใชีการแบงอตราสวินจัาก แตบางคร�งกพุบควิามสูงของแปัจั๋องมากกวิ่า 4 แม่
้
ั
่
้
็
ั
�
้
ี
่
ุ
ควิามยาวิของ “ขอหล้วิง” แตบางกรณกใชีไมอนๆ กม เชี่น วิิหารสกล้ชี่างเชีียงใหมที�บางแห่งควิามสูง
็
ี
็
่
้
่
�
่
้
ั
่
�
ทีกาหนดขึนมาเอง แล้ะใชี “มอก” ทีกาหนดขึ�นนี � ของแปัจัองเทากบระยะขอหล้วิง ทาใหเสาขางยด
้
ำ
ำ
้
่
ำ
�
�
๋
�
่
ั
ในการเทยบสดสวินตามสตรล้กษณะวิิหาร สงไปัตามหล้งคาจัวิสงผู้ล้ใหวิหารมควิามสงโปัรง
่
ั
ั
�
ู
ั
่
ู
่
ู
ี
ิ
ี
้
ี
้
สตรตางๆ ดงนน มอกจัึงเปันตวิกาหนดขนาด แล้ะหล้งคาดดโคงใหรบกบชีายคาปักนก ทเรยกกน
่
ั
็
ั
ำ
�
ั
�
ี
ี
ั
ั
ั
้
ั
ู
ั
่
ู
่
่
ี
่
ิ
็
็
้
่
่
ของวิหารวิาจัะเล้ก หรอใหญ แล้ะจัะมรปัทรง วิา “ฮิางแม” เปันตน
่
ั
อยางไรข�นกบสตรการสร้าง เพุราะฉะน�นการสร้าง
ั
ู
ึ
ิ
ึ
วิหารจังตองมทงสตร แล้ะมอก ตล้อดจันจัานวิน (2) วหารู้สามชุายมอกแมสบีหก คอสตร
�
ั
ิ
ี
ำ
ู
่
้
่
ิ
ู
้
ั
ำ
ั
ึ
ี
�
ชีายคาของวิิหารเปันตวิกากบรวิมดวิย การคานวิณอกแบบหนงสาหรบกอสรางวิหาร
ิ
่
ำ
ั
้
ำ
่
็
ทมสามชีาย มกเปันวิหารขนาดกล้างไปัจันถึง
ั
็
ิ
ี
�
ี
้
่
ั
�
ำ
ำ
่
่
อยางไรกตาม แมวิาจัะมสตรแมมอก ขนาดใหญ สาหรบแม 16 ใหนาขอหล้วิงมาหาร 8
้
ู
ี
่
็
่
่
้
่
่
็
ทแตกตางกน แตกระนนกมแมบทพุนฐ์าน กจัะไดไมมอก หรอนาขอหล้วิงมาแบ่งออก 16 สวิน
็
่
ี
�
ั
ี
�
ำ
้
่
่
�
�
่
่
ั
�
ึ
ู
่
ิ
�
้
ึ
ั
�
้
ั
�
่
ำ
่
ั
ึ
ทีเรยกวิา “แมกรู้ะด�าง” ซึ่งหมายถง สตรตายตวิ หนงสวินนนคอไมมอก จัากนนใชีวิธการคานวิณ
่
�
ี
ี
ิ
ั
ั
่
ำ
่
่
ึ
ั
้
ิ
ั
ั
�
�
ำ
์
ซึ่งมกจัะพุบคาศพุทสาคญในมอกแมกระดาง เชีนเดยวิกนกบแมสบสอง เพุยงแตเพุมชีายคา
ี
่
ี
�
่
้
่
�
ค่อ “ทาวลก” “ทาวฮ่าง” แล้ะ “กาเกง” มาอกขางล้ะสองสวิน
่
ี
่
ิ
ุ
ำ
130
ี
อกทงยงตองมการคานวิณร่วิมกบจัานวินชีายคา
ี
ำ
ำ
�
ั
ั
้
ั
ึ
ี
ิ
�
วิิหารซึ่งมทังแบบ ชีายคาเดยวิ หมายถงหล้งคาจััวิ (3) วหารู้สามชุายมอกแมสบีแปัด
ี
ั
�
�
่
ิ
ึ
ึ
ี
ไมมปักนก หล้งคาสองชีาย หมายถง หล้งคาจัวิ เปันสตรการคานวิณวิหารขนาดกล้างถงขนาดใหญ ่
่
ิ
ำ
ู
ั
�
ี
ั
็
ึ
ั
ิ
ั
ั
ี
ิ
ิ
ี
มปักนก 1 ตบ หล้งคาสามชีาย หมายถง ใชีวิธการเดยวิกนกบมอกแมสบสอง แล้ะแม่สบหก
้
ี
ึ
ั
ี
ั
่
ี
ั
หล้งคาจัวิ แล้ะมปักนกจัานวิน 2 ตบ แล้ะแบบ คอ แบงขอหล้วิงออกเปัน 18 สวิน 1 สวินนน
่
�
ั
�
ั
ั
่
�
ำ
็
ี
่
่
่
่�
ั
ี
�
็
ทีมหล้งคามากกวิาสามชีาย เปันขนาดของไม้มอก โดยท ขอหล้วิงยาวิ 6 แม่
ี
่
�
้
่
้
้
แล้วิใชีไมมอก 3 แมวิดจัากดานซึ่ายแล้ะขวิา
้
้
ั
้
่
ี
้
่
่
่
่
ู
็
่
ั
้
้
่
แมกระดาง มแมมอกหล้กอย 3 แม เขาหากน จัะไดขางล้ะ 3 แม 2 สวิน แบงเปันสวิน
่
ั
131
่
ี
ำ
่
�
แล้ะมกจัะใชีวิิธ “ทาวิล้ก-ทาวิฮิาง-กาเกิง” ในการ ของขอปัก นกนอก แล้ะขอปักนกกล้าง รวิมเปัน
�
่
่
่
็
้
ี
ั
�
ี
�
ุ
ำ
่
่
้
กาหนดระยะตางๆ ของโครงสราง แล้ะควิามยาวิ 18 แมพุอด ี
�
็
ของขอมาจัะเปันครงหนงของขอหล้วิงเสมอ ไดแก ่
�
�
้
่
�
ึ
ึ
่
้
151
