Page 207 - 6.Sınıf Dorya Türkçe Sınıf İçi Uygulama Klavuzu_edited_edited

Kök ve Kök Çeşitleri, Ek ve Ek Çeşitleri

Kılavuz Bilgi

Fiil Çekim Ekleri
Kip Ekleri:
Eylemin gösterdiği kılış, durum veya oluşun zamana bağlı olarak ya da dilek, istek ve tasarı şeklinde nasıl gerçekleş-
tiğini veya gerçekleşeceğini gösteren eklerdir. “Haber (Zaman) Kipleri” ve “Dilek (İstek) Kipleri” olarak ikiye ayrılır:

a) Bildirme (Haber) Kipi Ekleri
Eylemlerin gerçekleşme zamanını bildirmek için kip ekleri kullanılır.
1) Geçmiş zaman
a) Bilinen (görülen / belirli) geçmiş zaman (-dı/-di/-du/-dü/-tı/-ti/-tu/-tü)
b) Öğrenilen (duyulan / belirsiz) geçmiş zaman (-mış/-miş/-muş/-müş)

2) Şimdiki zaman (-yor)
3) Gelecek zaman (-ecek/-acak)
4) Geniş zaman (-ar/-er/-ur/-ür, -mez/-maz)
Örnek: Geldi (görülen geçmiş zaman)
Gelmiş (duyulan geçmiş zaman)
Geliyor (şimdiki zaman)
Gelecek (gelecek zaman)
Gelir/Gelmez (geniş zaman)

b) Dilek Kipi Ekleri:
Bir dileği, bir isteği, tasarlanan bir hareketi anlatan kiplerdir. Dilek kiplerinde zaman anlamı yoktur.
1) Gereklilik kipi (-meli/-malı)
2) Şart kipi (-se/-sa)
3) İstek kipi (-e/-a)
4) Emir kipi (eki yoktur)

Örnek: Gelmeli (gereklilik kipi)
Gelse (şart kipi)
Gele (istek kipi)
Gel (emir kipi)

Kişi (Şahıs) Ekleri
Fiilde bildirilen iş, oluş ya da durumun kim tarafından yapıldığını belirten eklerdir. Kişi ekleri, cümlede işi yapanı yani
özneyi bildirir. Kişi ekleri, fiillerde kip eklerinden sonra gelirler. Türkçede altı şahıs vardır: ben (1. tekil kişi), sen (2. tekil kişi),
o (3. tekil kişi), biz (1. çoğul kişi), siz (2. çoğul kişi), onlar (3. çoğul kişi)
Örnek: Geldim (1. tekil kişi eki)
Geldin (2. tekil kişi eki)
Geldi (3. tekil kişi, eki yoktur)
Geldik (1. çoğul kişi eki)
Geldiniz (2. çoğul kişi eki)
Geldiler (3. çoğul kişi eki)

207