Page 129 - 6 sınıf Dorya Fen Bilimleri Sınıf İçi Uygulama Klavuzu_edited

Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları
21.Bölüm SESİN SÜRATİ

Alıştırma–9
Sınıf İçi Alıştırma ve Uygulamalar
Şekildeki bir radyodan çıkan sesin yayılma şeklini çizerek gösteriniz.
Kılavuz Bilgi

Katı, sıvı ve gaz ortamları oluşturan taneciklerin birbirlerine göre uzaklıkları farklıdır. Tanecikler arasındaki boşluk art-
tıkça tanecikler arasındaki etkileşim azaldığından, titreşim aktarımı da yavaşlar. Bu nedenle katı tanecikleri arasındaki
boşluk çok az olduğundan ses en hızlı katılarda yayılır. Sıvılarda katılara göre biraz daha yavaş, gazlarda ise en yavaş
yayılır. Kısaca sesin farklı maddesel ortamlarda yayılma hızları arasında katı > sıvı > gaz ilişkisi vardır.
Sesin yayılması için maddesel ortam gereklidir. Boşlukta madde taneciği olmadığından, ses boşlukta yayılmaz.
Alıştırma–10

Aşağıda iki farklı deney düzenekleri verilmiştir.

metal kaşık tahta kaşık Doğru - Yanlış

1. Özdeş çalar saatler kurularak cam fanusların içine konuluyor.
Su Buna göre aşağıdaki ifadelerin doğru (D) veya yanlış (Y) olduğunu belirtiniz.
Hava
cam kavanoz cam kavanoz
Hava Boşluk
1. düzenek 2. düzenek

a. 1. deney düzeneğinde metal kaşıklar önce hava ortamında, sonra içinde su bulunan kapta birbirine vurularak ses
oluşturuluyor.
Buna göre 1. düzenek kullanılarak sesin yayılması ile ilgili hangi sonuca ulaşılır?

................................................................................................................................................................................................................................... I II
................................................................................................................................................................................................................................... a. Çalar saatler aynı anda çaldığında sadece I. fanustaki saatin sesi duyulur.

................................................................................................................................................................................................................................... b. II. fanustaki çalar saatin sesi daha iyi duyulur.
b. 2. deney düzeneğinde cam kavanoza önce metal kaşık ile sonra tahta kaşık ile vurularak ses oluşturuluyor. c. I. fanustaki hava tanecikleri titreşerek saatin oluşturduğu sesi iletir.
Buna göre 2. düzenek kullanılarak ses oluşumuyla ilgili hangi sonuca ulaşılır? d. II. fanusta madde taneciği olmadığından çalar saatin sesi duyulmaz.

................................................................................................................................................................................................................................... Boşluk Doldurma
................................................................................................................................................................................................................................... 2. Aşağıdaki çalar saatin çevresine dört bölgeden oluşan karton kutu geçiriliyor.

................................................................................................................................................................................................................................... Bölgeler demir, su, boşluk ve hava ortamlarından oluştuğuna göre, sesin bu ortamlarda yayılma hızları ara-
Doğru - Yanlış sındaki ilişkiyi yazınız.

11. Aşağıdaki müzik aletleriyle ilgili verilen ifadelerin doğru (D) veya yanlış (Y) olduğunu belirtiniz.
Boşluk Hava
a. Saksafon, trompet ve keman ile oluşturulan sesler birbirinden farklıdır.

b. Saksafonda içindeki hava taneciklerinin titreşimiyle ses oluşur. Saksafon ..................................... > ..................................... > .....................................> .....................................
c. Trompet, metal kısmın titreşimiyle ses oluşturur. Keman Su Dem r

d. Kemanın tellerinin titreşimiyle oluşan ses trompette oluşan sesten farklıdır.
Trompet
128 129