Page 157 - เอกสารประกอบการอบรม วิทยาศาสตร์
P. 157
แรงโน้มถ่วงสูงกว่าผิวโลกด้านที่หันออกจากดวงจันทร์ ในขณะเดียวกัน การที่โลกหมุนรอบตัวเองก็ทำให้เกิด
แรงหนีศูนย์กลาง (centrifugal force) ประกอบกับสภาพเฉื่อย (inertia) ของมวลน้ำในมหาสมุทร ทำให้ไม่เพียง
ระดับน้ำของมหาสมุทรฝั่งที่อยู่ใกล้กับดวงจันทร์สูงขึ้นเท่านั้น แต่ระดับน้ำของมหาสมุทรในซีกโลกฝั่งตรงข้ามก็จะ
สูงขึ้นด้วย ดังนั้น เมื่อสังเกตมวลน้ำในมหาสมุทรบริเวณที่อยู่ในแนวเดียวกันกับดวงจันทร์จะพบว่ามวลน้ำจะโป่งออก
ทั้งสองข้าง (two tidal bulges) หรือเป็นบริเวณที่น้ำขึ้น (high tide) และในขณะเดียวกันบริเวณที่อยู่ในแนวตั้งฉาก
กับดวงจันทร์จะเป็นบริเวณที่น้ำลง (low tide) นอกจากนี้ การที่โลกหมุนรอบตัวเอง จะทำให้เราสังเกตเห็นน้ำขึ้น
2 ครั้ง และน้ำลง 2 ครั้ง ในแต่ละวัน
นอกจากดวงจันทร์แล้ว ดวงอาทิตย์ก็มีบทบาทต่อการเกิดน้ำขึ้นน้ำลงเช่นกัน ในวันเพ็ญ (ขึ้น 15 ค่ำ) และ
วันเดือนมืด (แรม 15 ค่ำ) โลก ดวงจันทร์ และดวงอาทิตย์จะเรียงตัวอยู่ในแนวเดียวกัน ทำให้แรงดึงดูดระหว่างมวล
ที่ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์กระทำต่อโลกเสริมกันมากที่สุด ดังนั้น ในวันทั้งสองนี้ น้ำจะขึ้นสูงสุดและลงต่ำสุด
เรียกว่า น้ำเกิด (spring tide) ส่วนในวันขึ้น 8 ค่ำ และแรม 8 ค่ำ โลก ดวงจันทร์ และดวงอาทิตย์จะเรียงตัวในแนว
ตั้งฉากกัน ทำให้แรงดึงดูดระหว่างมวลที่ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์กระทำต่อโลกหักล้างกัน น้ำจึงขึ้นและลงน้อยที่สุด
เรียกว่า น้ำตาย (neap tide)
4. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน
1. ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551
1.1 ความสามารถในการแก้ปัญหา
1.2 ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี
2. สมรรถนะของวิทยาศาสตร์ตามแนวทาง PISA
2.1 การอธิบายปรากฏการณ์ในเชิงวิทยาศาสตร์
• นำความรู้ทางวิทยาศาสตร์มาใช้สร้างคำอธิบายที่สมเหตุสมผล
• ระบุ ใช้ และสร้างตัวแบบ และนำเสนอข้อมูลเพื่อใช้ในการอธิบาย
• เสนอสมมติฐานเพื่อใช้ในการอธิบาย
• พยากรณ์การเปลี่ยนแปลงในเชิงวิทยาศาสตร์โดยใช้ความเป็นเหตุเป็นผลที่เป็นไปได้
• อธิบายถึงศักยภาพของความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่สามารถนำไปใช้เพื่อสังคม
2.2 การแปลความหมายข้อมูลและการใช้ประจักษ์พยานในเชิงวิทยาศาสตร์
• วิเคราะห์และแปลความหมายข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และลงข้อสรุป
• ระบุข้อสันนิษฐาน ประจักษ์พยาน และเหตุผลในเรื่องที่เกี่ยวกับวิทยาศาสตร์
วิทยาศาสตร์: ปรากฏการณ์น้ำขึ้นน้ำลง หน้า 2 จาก 34
148
