Page 110 - วิธีวิจัยทางสาธารณสุขศาสตร์เบื้องต้น

102

ี
็
้


เปนระบบระเบยบ กระจัดกระจายไปท่ว แตกมีความจําเปนตองใชวิธีสุมแบบนี เพราะไมมทางเลือกท ่ ี
ี
ั
ดีกวา ลักษณะการเลือกกลุมตัวอยางทไมเปนไปตามโอกาสทางสถิติ เชน
ี่

1.1 การสุมตัวอยางแบบบังเอิญ (Accidental sampling) การสุมตัวอยางแบบนี้เปนการสุม

ี
็
ี
็



แบบไมมเกณฑ เปนการสุมแบบตามบุญ ตามกรรม จะเปนใครก็ได ท่ใหขอมูลไดผูวิจัยกจะเกบขอมูลจาก



กลุมตัวอยางนั้นมาศึกษา เชน การสํารวจความคิดของประชาชนตอการบริการของสถานบริการสุขภาพ

เปนตน ผูวิจัยอาจจะกําหนดขนาดของกลุมตัวอยางแลวกสํารวจโดยอาจจะใชวิธีการสัมภาษณหรือแจก
็
แบบสอบถามตามสถานทตาง ๆ เชน ตามหางสรรพสินคา ปายรถเมล สวนสาธารณะ สถานีขนสง
ี
่
สถานศึกษา เปนตน กลุมตัวอยางที่ไดจึงไมเปนตัวแทนที่ดีของประชากร แตผลทไดจะไมสามารถอางอิงได 
ี่

ั
ี
ั
ี
อยางเท่ยงตรง ดงนันการสุมตัวอยางนี้จึงเปนการสุมท่ไมสนใจในเรื่องการเปนตวแทนของประชากรมาก
้
ึ
นัก การตีความหมาย ขอสรุปที่ไดจากการสุมแบบนี้ควรเปนการศกษาเพยงเพอหาสมมตฐานมากกวาทจะ
ิ
ื
่
ี
ี
่
นํามาเปนขอเท็จจริงและตองทดสอบสมมติฐานตอไป
1.2 การสุมตัวอยางโดยการกําหนดสัดสวน (Quota sampling) การสุมตัวอยางโดยการ

ิ
็

่
กําหนดสัดสวนก คือ การสุมโดยบังเอญอยางหนึงเพียงแตผูวิจัยกําหนดสัดสวนของตัวอยาง ออกตาม
ึ


ั

็

ื
ลักษณะของขอมลเสียกอนแลวคอยเกบขอมูลมาศกษา เชน เม่อผูวิจัยกาหนดขนาดของกลุมตวอยางแลว
ํ

ู
ตอไปผูวิจัยกจะแยกประเภทของตัวอยางออกเปน เพสชาย เพศหญิง ฝายละกคน อาชีพ ระดบ
ี
ั
่

็
ิ

่

้
ั

ี
ี
การศึกษา หรือพนท เปนตน วิธีการนีจะดีกวาการสุมตัวอยางโดยบังเอญตรงทการสุม การสุมโดยบงเอญ
้
่
ื
ิ

อาจจะทําใหไดกลุมตัวอยางเพียงบางประเภทเทานั้น
1.3 การสุมตัวอยางแบบเจาะจง (Purposive sampling) การสุมตัวอยางแบบนี้เปนการ
ุ

ิ

่
ี


ุ
สุมโดยใชดลพนิจของผูวิจัยเองวา กลุมตวอยางทเลือกมานี้ เปนไปตามวัตถประสงคของการวิจัย การสุม

ั
้

ึ
่
ตวอยางแบบเจาะจงเปนการศกษาทตองอาศยความรู ความชํานาญ ประสบการณ ในเรืองนันจากหนวย

ี
่

ั
ั

ี่
ี
ตัวอยางทผูวิจัยเลือกได หรือท่เรียกวาผูเชียวชาญ (Expert) ฉะนั้น กลุมตัวอยางแบบนี้จึงมีชื่อเรียกอีก

อยางหนึ่งวา “ Expert Choice Sampling” แตอยางไรก็ตามปญหาของการสุมแบบเจาะจงนี้ขนอยูกบ
ึ
้
ั

การเลือกผูเชี่ยวชาญวาทําอยางไรจึงจะไดผูเชี่ยวชาญในเรื่องนั้น


ั
1.4 การสุมกลุมตวอยางตามสะดวก (Convenience sampling) การเลือกกลุมตวอยาง
ั


้
ี

ื
โดยถอเอาความสะดวกหรือความงายตอการรวบรวมขอมูล ขอจํากัดของการสุมแบบนีจะมลักษณะ

เหมือนกับการสุมโดยบังเอิญ
ั
1.5 การสุมตวอยางแบบสโนวบอลล (Snowball sampling) เปนการเลือกตวอยางใน
ั
ู

ั


ลักษณะการสรางเครือขายขอมล เรียกวา Snowball sampling โดยเลือกจากหนวยตวอยางกลุมแรก
(จะใชหรือไมใชความนาจะเปนก็ได) และตัวอยางกลุมนี้เสนอบุคคลอ่นทมีลักษณะใกลเคียงตอไป ทงนี้

ั้
ี
่
ื
วิรัตน คาศรีจันทร (2556) แนะนําวา การสุมตวอยางแบบสโนวบอลลนํามาปรับใชในการวิจัยเชิงปฏิบัต ิ
ํ
ั
การณแบบมีสวนรวม (PAR) ดังนี้


ั
ี
่
ิ
่
ี

1.5.1 เดนสํารวจและรวบรวมขอมูลเกยวกบคนและการรวมกลุมแบบตาง ๆ ทีมอยูใน

่
ี

ํ
ี

ชุมชน: ใชเริ่มตนเขาสูชุมชนและทางานวิจัยในชุมชนท่ไมมีขอมลดังทตองการมากอน เพอเรียนรูผูคน

ู
ื
่

ึ
ี
เรียนรูชุมชน พรอมไปกับรวบรวมขอมูล ศกษาและรวบรวมกลุมคนท่อยูในความสนใจของการดําเนินการ

วิจัย ตลอดจนมีความพรอมและมีความสนใจทจะมสวนรวมดาเนินการวิจัยแบบ PAR ทจะดาเนินการ
ี
่
ี
ํ
่
ี
ํ
ั
ดวยกน ขณะเดยวกน กสามารถผสมผสานการสือสารและประสานงานกบชาวบานเพอเตรียมดาเนินการ
ื
ํ
็
่
ั
ี
่

ั

ตางตอไป