Page 33 - วิธีวิจัยทางสาธารณสุขศาสตร์เบื้องต้น

25


่
ี
่

ํ
ิ
สังเกตไดและสังเกตไมไดในการกระทาหรืองดเวนการกระทําสิงทมีผลตอสุขภาพ พฤตกรรมสุขภาพ


ประกอบดวย
่
ี
1.1 พฤตกรรมสงเสริมสุขภาพ (Health promotion behavior) เปนพฤตกรรมทคน
ิ
ิ
ึ
ั
ปฏิบัติเพ่อใหมีสุขภาพแข็งแรงสมบูรณยิ่งข้น ในท่นี้คําวาสุขภาพรวมท้งดานรางกาย จิตใจ อารมณ 
ี
ื


ึ
ั
ิ
สังคมและจิตวิญญาณ ซ่งตวอยางพฤตกรรมสงเสริมสุขภาพ ไดแก พฤติกรรมการออกกาลังกาย
ํ
ู
ิ
ิ
ิ
พฤตกรรมการบริโภคอาหารใหถกหลักโภชนาการ พฤตกรรมการผอนคลาย หรือ พฤตกรรมการ
พักผอน เปนตน
ิ
ู
1.2 พฤตกรรมการดแลตนเอง (Self care behavior) เปนกจกรรมการดแลตนเอง ซง
ิ
ู
ึ่
ี
บุคคล ครอบครัว ชุมชน ทําหนาทดูแลตนเองนับต้งแตการปองกันโรคไมใหเจ็บปวย การสงเสริม
่
ั


สุขภาพใหรางกายแข็งแรง การบําบดรักษา และการฟนฟสภาพรางกายและจิตใจภายหลังการ
ู
ั
เจ็บปวย
1.3 พฤตกรรมเสียง (Risk behavior) เปนพฤติกรรมท่เม่อบุคคลปฏิบัติไปแลว อาจ
ิ
ื
ี
่
กอใหเกิดผลเสียตอสุขภาพ เชน เกดโรคหรือการบาดเจ็บ ตัวอยางพฤติกรรมเสียง ไดแก พฤติกรรม
่

ิ

ั
การสูบบุหรี่ พฤติกรรมการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล พฤติกรรมการบริโภคอาหารไขมน พฤติกรรมการ
ขบขยานพาหนะโดยไมเคารพกฎจราจร พฤตกรรมการเทยวหญิงบริการหรือพฤติกรรมการเสพสาร
ิ
ี
่
ั
ี
่
เสพติด เปนตน
ิ
ั
ิ
1.4 พฤตกรรมการปองกนโรค (Preventive behavior) หมายถึง การปฏิบัตของบุคคล
ั
ั
็

ึ
่

้
ื

เพอปองกนไมใหเกิดโรคขน ไดแก การไมสูบบุหรี่ การสวมหมวกกนน็อก การคาดเขมขดนิรภัยขณะ
ั
ขับขี่ยวดยานพาหนะ การออกกําลังกาย การรับประทานอาหารที่มีประโยชน เปนตน
ิ
ี
ิ
่
ื
1.5 พฤตกรรมการเจ็บปวย (Illness behavior) หมายถึง การทบุคคลปฏิบัตเม่อมีอาการ
ื
ื
ผิดปกติหรือเม่อรูสึกวาตนเองเจ็บปวย ไดแก การถามบุคคลอ่นหรือผูใกลชิดเก่ยวกับอาการของตน
ี
การเพิกเฉยการแสวงหาการรักษา การหลบหลีกจากสังคม เปนตน
ิ
ิ
ิ
1.6 พฤตกรรมบทบาทคนเจ็บ (Sick role behavior) หมายถึง การปฏิบัตพฤตกรรมของ
่
ื
ี
ิ
ผูท่ทราบแลววาตนเองเจ็บปวย โดยอาจทราบจากความคดเห็นของผูอนหรือเปนความคดเห็นของ
ิ
ผูปวยเอง
ิ
ึ
ี

พฤติกรรมสุขภาพเกิดขนไดเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของมนุษยท่เกดจากการ
้
ื
เรียนรู การรับรู ทัศนคติ คานิยม การเลียนแบบ และการถูกบังคับ ตลอดจนสิ่งแวดลอมอ่น ๆ การ
ิ

ปฏิบัติซึ่งเปนพฤติกรรมทั้งดานบวกและดานลบซงพฤตกรรมทางดานลบเปนสิงท่กอใหเกิดปญหาทาง
ึ่

่
ี
สุขภาพ เชน

1. การเกิดโรคติดตอ เชน พฤติกรรมการมีเพศสัมพันธที่ไมปลอดภัยกอใหเกดโรคติดตอทาง
ิ
เพศสัมพันธ
2. การเกดโรคไมตดตอ เชน พฤตกรรมการบริโภคอาหารผิดหลักโภชนาการ และมสาร
ิ
ิ
ี

ิ
่
ิ


ํ
ปนเปอน พฤตกรรมการดมสุราและสูบบุหรี พฤตกรรมการไมออกกาลังกาย และพฤตกรรม การขับขี ่
ื
ิ
่
ิ
รถโดยไมเคารพกฎจราจร เปนตน