Page 289 - วิทยาศาสตร์ ม.ต้น
P. 289
281
ทางเดินปรากฏของดวงอาทิตยผ์ า่ นกลุ่มดาวจกั รราศี เรียกว่า “สุริยวิถี (Ecliptic)” ตาํ แหน่งของ
ดวงอาทิตยบ์ นเสน้ สุริยวิถี ณ วนั ที 21 มีนาคม เรียกว่าจุด “วสันตวิษุวตั (Vernal Equinox)” ส่วน
ตาํ แหน่ง ณ วนั ที 23 กนั ยายน เรียกว่าจุด “ศารทวิษุวตั (Autumnal Equinox)” เมือดวงอาทิตยอ์ ยู่ ณ
ตาํ แหน่งทงั สองดงั กลา่ วนี ดวงอาทิตยจ์ ะขึนทางทิศตะวนั ออกและตกทางทิศตะวนั ตกพอดี และช่วงเวลา
กลางวนั จะเท่ากบั กลางคืน เสน้ ทางขึน - ตกของดวงอาทิตยใ์ นวนั วิษุวตั เรียกว่า “เสน้ ศูนยส์ ูตรทอ้ งฟ้ า
(Celestial Eguator)”
ตาํ แหน่งของดวงอาทิตยบ์ นเส้นสุริยวิถี ณ วนั ที 21 มิถุนายน เรียกว่าจุด “คริษมายนั (Summer
Solstice)” ตาํ แหน่งดงั กล่าว ดวงอาทิตยจ์ ะขึนและตกค่อนไปทางเหนือมากทีสุดในซีกโลกเหนือ ช่วงเวลา
กลางวนั จะยาวกวา่ กลางคืนและจะเป็นช่วงฤดรู ้อน (Summer) ตาํ แหน่งของดวงอาทิตยบ์ นเสน้ สุริยวถิ ี
ณ วนั ที 22 ธนั วาคมเรียกว่า จุด “เหมายนั (Winter Solstice)” ตาํ แหน่งดงั กล่าว ดวงอาทิตยจ์ ะขึนและ
ตกค่อนไปทางใตม้ ากทีสุด ในซีกโลกเหนือ ช่วงเวลากลางคืนจะยาวกว่ากลางวนั และจะเป็นช่วงฤดูหนาว
(Winter)
ฤดูกาลเกิดขึนเนืองจากแกนของโลกเอียงทาํ มุม 23.5 องศากบั เสน้ ตงั ฉากของระนาบวงโคจรของ
โลกรอบดวงอาทิตย์ และขณะทีโลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ ณ วนั ที 21 มถิ ุนายน ซีกโลกเหนือจึงเป็ น
ฤดูร้อนและซีกโลกใตจ้ ึงเป็นฤดหู นาว ในทางกลบั กนั ณ วนั ที 22 ธนั วาคม ซีกโลกใตก้ ลบั เป็ นฤดูร้อน
ในขณะทีซีกโลกเหนือ เป็นฤดูหนาวดงั แสดงในภาพที 3 การเกิดฤดูกาลเป็นผลเนืองมาจากแต่ละส่วนบน
พนื โลกรับพลงั งานความร้อนจากดวงอาทิตยไ์ ม่เท่ากนั ในรอบปี
ภาพที 3 : แกนของโลกเอยี งทาํ มุม 23.5 องศากบั เสน้ ตงั ฉากของระนาบวงโคจรของโลกรอบดวง
อาทิตยจ์ ึงทาํ ใหเ้ กิดฤดูกาลบนพนื โลก
แสงอาทิตยเ์มือส่องมากระทบวตั ถุจะทาํ ให้เกิด “เงา(Shadow)”ถา้ เอาแท่งไมย้ าว ปักตงั ฉากบนพืนราบ
เมอื แสงอาทิตยส์ ่องตกกระทบ จะปรากฏเงาของแท่งไมด้ งั กลา่ วทอดลงบนพนื และหากสงั เกตเงาเป็ น
เวลานาน จะเห็นเงามกี ารเปลยี นแปลงทงั ความยาวและทิศทางของเงาทีทอดลงบนพืน
พจิ ารณาภาพที 4 เมือดวงอาทิตยข์ ึนในตอนเชา้ ดา้ นทิศตะวนั ออก เงาของแท่งไมจ้ ะทอดยาว
ไปทางดา้ นทิศตะวนั ตก ขณะทีดวงอาทิตยเ์ คลอื นทีสูงขึนจากขอบฟ้ าเงาของแท่งไมจ้ ะหดสนั ลงและเงา
เริมเบนเขา้ สู่ทิศเหนือ จนเมอื ดวงอาทิตยป์ รากฏอยบู่ นแนวเมริเดียน (ตาํ แหน่งสูงสุดของดวงอาทิตยบ์ น
ทอ้ งฟ้ าในแต่ละวนั ) เงาของแท่งไมจ้ ะปรากฏสนั ทีสุด และชีในแนวทิศเหนือ - ใตพ้ อดี ในช่วงบ่า
