Page 59 - วิทยาศาสตร์ ม.ต้น

51

รูปแสดงภาคตดั ขวางของรากพชื ใบเลยี งค่แู ละใบเลยี งเดียว
ท่อลาํ เลยี งนําและแร่ธาตุ

ท่อลาํ เลียงนําและแร่ธาตุ (xylem) เป็ นเนือเยือทีทาํ หน้าทีลาํ เลียงนําและแร่ธาตุต่าง ๆ
ทงั สารอินทรียแ์ ละสารอนินทรีย์ โดยท่อลาํ เลยี งนาํ และแร่ธาตุประกอบดว้ ยเซลล์ 4 ชนิด ดงั นี

1. เทรคดี (tracheid) เป็นเซลลเ์ ดียว มีรูปร่างเป็นทรงกระบอกยาว บริเวณปลายเซลลแ์ หลม
เทรคีดทาํ หนา้ ทีเป็นท่อลาํ เลยี งนาํ และแร่ธาตุต่าง ๆ โดยจะลาํ เลียงนาํ และแร่ธาตุไปทางดา้ นขา้ งของ
ลาํ ตน้ ผา่ นรูเลก็ ๆ (pit) เทรคีดมผี นงั เซลลท์ ีแขง็ แรงจึงทาํ หนา้ ทีเป็ นโครงสร้างคาํ จุนลาํ ตน้ พืช และผนัง
เซลลม์ ีลิกนิน (lignin) สะสมอย่แู ละมีรูเลก็ ๆ (pit) เพือทาํ ให้ติดต่อกบั เซลลข์ า้ งเคียงได้ เมือเซลลเ์ จริญ
เตม็ ทีจนกระทงั ตายไป ส่วนของไซโทพลาซึมและนิวเคลียสจะสลายไปดว้ ย ทาํ ใหส้ ่วนตรงกลางของ
เซลลเ์ ป็นช่องว่าง ส่วนของเทรคีดนีพบมากในพืชชนั ตาํ (vascular plant) เช่น เฟิ ร์น สนเกียะ เป็นตน้

2. เวสเซล (vessel) เป็นเซลลท์ ีมีขนาดค่อนขา้ งใหญ่ แต่สนั กว่าเทรคีด เป็นเซลลเ์ ดียว ๆ ทีปลาย
ทงั สองขา้ งของเซลลม์ ลี กั ษณะคลา้ ยคมของสิว ทีบริเวณดา้ นขา้ งและปลายของเซลลม์ ีรูพรุน ส่วนของ
เวสเซลนีพบมากในพชื ชนั สูงหรือพชื มดี อก ทาํ หนา้ ทีเป็นท่อลาํ เลียงนาํ และแร่ธาตุต่าง ๆ จากรากขึนไป
ยงั ลาํ ตน้ และใบ เทรคีดและเวสเซลเป็ นเซลลท์ ีมีสารลิกนินมาเกาะทีผนงั เซลลเ์ ป็ นจุด ๆ โดยมีความ
หนาต่างกนั ทาํ ใหเ้ ซลลม์ ลี วดลายแตกต่าง กนั ออกไปหลายแบบ ตวั อยา่ งเช่น

- annular thickening มีความหนาเป็นวงๆ คลา้ ยวงแหวน
- spiral thickening มีความหนาเป็นเกลียวคลา้ ยบนั ไดเวยี น
- reticulate thickening มคี วามหนาเป็นจุด ๆ ประสานกนั ไปมาไมเ่ ป็นระเบียบคลา้ ยตาข่ายเลก็ ๆ
- scalariform thickening มคี วามหนาเป็นชนั คลา้ ยขนั บนั ได
- pitted thickening เป็นรูทีผนงั และเรียงซอ้ นกนั เป็นชนั ๆ คลา้ ยขนั บนั ได
3. ไซเลม็ พาเรนไคมา (xylem parenchyma) มรี ูปร่างเป็นทรงกระบอกหนา้ ตดั กลมรีหรือหนา้
ตดั หลายเหลียม มผี นงั เซลลบ์ าง ๆ เรียงตวั กนั ตามแนวลาํ ตน้ พชื เมือมีอายมุ ากขึนผนังเซลลจ์ ะหนาขึนดว้ ย