Page 76 - วิทยาศาสตร์ ม.ต้น
P. 76
68
การถ่ายละอองเรณู
พืชดอกแต่ละชนิดมีละอองเรณูและรังไข่ทีมีรูปร่างลกั ษณะ และจาํ นวนทีแตกต่างกัน
เมอื อบั เรณูแก่เต็มทีผนังของอบั เรณูจะแตกออก ละอองเรณูจะกระจายออกไปตกบนยอดเกสรตวั เมีย
โดยอาศยั สือต่าง ๆ พาไป เช่น ลม นาํ แมลง สตั ว์ รวมทงั มนุษย์ เป็นตน้ ปรากฏการณ์ทีละอองเรณู
ตกลงสู่ยอดเกสรตวั เมยี เรียกว่า การถ่ายละอองเรณู (pollination)
พชื บางชนิดทีเป็นพืชเศรษฐกิจ หรือพชื ทีใชบ้ ริโภคเป็นอาหาร ถา้ ปล่อยให้เกิดการถ่ายละออง
เรณูตามธรรมชาติ ผลผลิตทีไดจ้ ะไม่มากนัก เช่น ทุเรียนพนั ธุช์ ะนีจะติดผลเพียงร้อยละ ส่วนพนั ธุ์
กา้ นยาวติดผลร้อยละ พืชบางชนิด เช่น สละ เกสรเพศผมู้ ีน้อยมาก จึงทาํ ใหก้ ารถ่ายละอองเรณูเกิด
ไดน้ อ้ ย นอกจากนียงั มปี ัจจยั หลายประการทีส่งผลใหก้ ารถ่ายละอองเรณูไดน้ อ้ ย เช่น จาํ นวนของแมลง
ทีมาผสมเกสร ระยะเวลาของการเจริญเติบโตเต็มทีของเกสรเพศเมีย และเกสรเพศผไู้ ม่พร้อมกัน
ปัจจุบนั มนุษยจ์ ึงเขา้ ไปช่วยทาํ ใหเ้ กิดการถา่ ยละอองเรณูไดม้ ากขึน เช่น เลียงผงึ เพอื ช่วยผสมเกสร ศึกษา
การเจริญของละอองเรณู และออวุล แลว้ นาํ ความรู้มาช่วยผสมเกสร เช่น ในทุเรียนการเจริญเติบโตของ
อบั เรณูจะเจริญเตม็ ทีในเวลา . - . น. ชาวสวนกจ็ ะตดั อบั เรณูทีแตกเก็บไว้ และเมือเวลาทีเกสร
เพศเมยี เจริญเต็มที คือ ประมาณเวลา . น. เป็นตน้ ไป ก็จะนาํ พกู่ นั มาแตะละอองเรณูทีตดั ไวว้ างบน
ยอดเกสรเพศเมีย หรือเมอื ตดั อบั เรณูแลว้ ก็ใส่ถงุ พลาสติก แลว้ ไปครอบทีเกสรเพศเมีย เมือเกสรเพศเมีย
เจริญเตม็ ทีแลว้ การถา่ ยละอองเรณูจะเกิดไดด้ ี และในผลไมอ้ นื เช่น สละก็ใชว้ ธิ ีการเดียวกนั นี
การปฏิสนธิซ้อน
เมือละอองเรณูตกลงบนยอดเกสรเพศเมีย ทิวบน์ ิวเคลียสของละอองเรณูแต่ละอนั จะสร้าง
หลอดละอองเรณูดว้ ยการงอกหลอดลงไปตามกา้ นเกสรเพศเมียผา่ นทางรูไมโครไพลข์ องออวุล ระยะนี
เจเนอเรทิฟนิวเคลยี สจะแบ่งนิวเคลียสแบบไมโทซิสได้ สเปิ ร์มนิวเคลียส (sperm nucleus) สเปิ ร์ม
นิวเคลียสหนึงจะผสมกบั เซลลไ์ ข่ไดไ้ ซโกต ส่วนอีกสเปิ ร์มนิวเคลียสจะเข้าผสมกับเซลลโ์ พลาร์
นิวเคลียสไอ ได้ เอนโดสเปิ ร์ ม (endosperm) เรี ยกการผสม ครัง ของสเปิ ร์มนิวเคลียสนีว่า
การปฏสิ นธซิ ้อน (double fertilization)
การเกดิ ผล
ภายหลงั การปฏิสนธิ ออวุลแต่ละออวุลจะเจริญไปเป็ นเมล็ด ส่วนรังไข่จะเจริญไปเป็ นผล
มีผลบางชนิดทีสามารถเจริญมาจากฐานรองดอก ไดแ้ ก่ ชมพู่ แอปเปิ ล สาลี ฝรัง
ผลของพืชบางชนิดอาจเจริญเติบโตมาจากรังไข่โดยไม่มีการปฏิสนธิ หรือมีการปฏิสนธิ
ตามปกติแต่ออวุลไม่เจริญเติบโตเป็ นเมลด็ ส่วนรังไข่สามารถเจริญเติบโตเป็ นผลได้ เช่น กลว้ ยหอม
องุ่นไมม่ เี มลด็
