Page 122 - ไม้สน2545

110

ั
การเก็บรกษาเมล็ดไม ้

ี
ั
การเก็บรกษาเมล็ดไม้ หมายถึง การเก็บรกษาเมล็ดหลังจากททําการเก็บแล้วจน
ั
ั
ื
ี
ุ
ี
กระทั งถึงเวลาของการเพาะหรอหว่าน โดยมีจดมุ่งหมายทจะรกษาความมีชวิตของเมล็ดไม้เอาไว้การ
็
ี
่
ปลูกสรางสวนปาจําเปนต้องการปรมาณเมล็ดสมําเสมอสําหรบการเตรยมกล้าไม้ไว้ใช้ในแตละป
ี
่
ั

ิ
้
ี
ี
ี
ี
และจะเก็บเมล็ดไม้ในปทให้ผลผลิตเมล็ดมาก (Good seed year) ไว้ใช้ในปทให้ผลผลิตเมล็ดน้อย
ี
ี
ี
ี
็
(Poor seed year) เมล็ดทได้จากปทเปน Good seed year จะเปนเมล็ดทมีคณภาพด และมีราคาตํา โดย
็

ุ
ี
ั
้
่
่
ื
่
ปกตเมล็ดในเขตรอนสวนใหญไม่เหมาะในการเก็บรกษาเนองจากมีอายุสั นและสวนใหญมักจะให้
่
ิ
ี
ุ
ุ
ี
ผลผลิตเมล็ดมากทก 2 - 5 ป (Haig และคณะ, 1958) บางชนดให้ผลผลิตมากทกป ยกเว้นเมล็ดไม้บาง
ิ
่
ิ
ี
ชนดทสามารถเก็บรกษาไว้ได้นาน เชน เมล็ดไม้สน Harrington (1972) ได้แบงเมล็ดตามอายุความมี
ั
่
็
ื
ชวิตของเมล็ดปาในเขตรอนออกเปน 3 พวกคอ
ี
้
่
้
1. Microbiotic seeds เมล็ดเหล่าน ีมีความมีชวิตน้อยกว่า 3 ป เชน มะพราวมีชวิต
ี
่
ี
ี
่
ี
ถึง 16 เดอน กอน้อยกว่า 3 ป ยางพารา 3 เดอน มะม่วงประมาณ 80 วัน
ื
ื
2. Mesobiotic seeds มีความมีชวิตตั งแต 3 - 15 ป ได้แกสนบางชนด เชน Norway
ี
ิ
ี
่
่
่
ิ
spruce เก็บได้ถึง 15 ป ชงโคเก็บได้ถึง 10 ป และยูคาลิปตัสบางชนดสามารถเก็บได้ถึง 10 ป
ี
ี
ี
3. Macrobiotic seeds ได้แก เมล็ดทมีชวิตยืนนานข ึนมากกว่า 15 ป เชน พวก
ี
ี
ี
่
่
่
ี
conifer มีชวิตถึง 20 ป Pinus radiata มีอายุ 21 ป Acacia spp. สวนใหญมีอายุประมาณ 30 ป พฤกษ์
ี
ี
่
ี
ู
และ คณ เก็บได้ถึง 31 ป ี
็
ื
การแบงเมล็ดไม้โดยทั วไป จัดเปน 2 ประเภทคอ
่
ื

ี
็
1. Orthodox seeds เปนเมล็ดทสามารถทําให้แห้งลงเพื อให้มีความช นตําประมาณ
ู
ี

ื
ู
็
ี
็
5 เปอรเซนต์ (wet basic) และสามารถเก็บรกษาไว้ทอุณหภมิตําหรออุณหภมิทแข็งตัวเปนระยะเวลา
์
ั
่
นาน เชน พวกไม้ตระกูลสน
็
2. Recalcitrant seeds เปนเมล็ดทไม่สามารถมีชวิตอยู่ได้เมื อทําให้แห้ง มีความช น
ี
ื
ี

์
่
ั
ตําประมาณ 20 - 30 เปอรเซ็นต์ (wet basic) และไม่สามารถเก็บรกษาได้นาน เชน พวกไม้ตระกูลยาง
ี
การเก็บรกษาเมล็ดมีจดมุ่งหมายทจะรกษาความมีชวิตของเมล็ดไม้เอาไว้ให้มากท
ั
ั
ี
ี
ุ
ุ
ุ
ี
สดและนานทสด โดยเก็บรกษาไว้ในททมีความช นและอุณหภมิตํา ซงจะทําให้เมล็ดมีการหายใจ
ึ
ี
ู

ี

ั
ื
็
น้อยมากเปนการลดขบวนการ metabolism ภายในเมล็ด ทําให้การเสอมคณภาพของเมล็ดช้าลง ใน
ุ
ื
ิ
ระยะทเมล็ดกําลังเสอมคณภาพอาจสังเกตได้จากกล้าไม้ทได้จากเมล็ดเหล่านั นว่ามีการเจรญเตบโต
ี
ุ
ี
ิ
ื
ุ
ช้าหรอไม่มีความสามารถในการงอก กล้าไม้มีสภาพอ่อนแอ งายตอการเกดโรครา การเสอมคณ
ิ
ื
่
ื
่
ภาพจะเกดตอเนองกัน ราก (radicle) ทงอกออกจะสั นเข้าและใบเลี ยง (cotyledon) ในทสดจะไม่มี
ุ
่
ิ
ี
ื
ี
ความสามารถในการแยกเปลือกห้มเมล็ด (seed coat) ออก การเสอมคณภาพจะข นอยู่กับสภาพแวด
ุ
ุ
ื
ึ
ุ
ื
ี
ึ

ล้อม 2 ประการ คอ ความช นสัมพัทธ์ในอากาศทควบคมความช นของเมล็ด และอุณหภมิซงเปนตัว
ู
็
ื
ื