Page 6 - พุทธปรัชญาที่ปรากฏในงานวรรณกรรมของรพินทรนาถ ฐากูร
P. 6
ข
่
วรรณกรรมของท่านรพินทรนาถ ฐากูร ที่แปลเป็นภาษาไทย ทีรวบรวมได้ ๓๗ เล่ม ส่วนใหญ่ปรากฏ
อิทธิพลความเชื่อและเรื่องราวทางพระพุทธศาสนาในงานเหล่านั้น เช่น เรื่องสั้นชื่อกมลาญชลี และ ผู ้
ี
ภิกขาจารประหลาด เป็นเรื่องที่ได้นำเค้าโคลงมาจากพุทธประวัติ บทกวชื่อโศลกแห่งความรัก ได้
กล่าวถึงพระพุทธองค์ เป็นต้น นอกจากนี้ในปรัชญานิพนธ์เรื่องสาธนาและวรรณกรรมอีกหลายเรื่อง
็
ท่านได้แสดงทรรศนะทางพระพุทธศาสนาไว้หลายแห่ง พอสรุปได้เป็น ๕ ประเดนคือ ความเชื่อในสัจ
ธรรมของชีวิต ความหลุดพ้นเป็นเป้าหมายของชีวิต ความหยั่งรู้ด้านจิตวิญญาณ อิสรภาพแห่งจิตใจ
เป็นสิ่งสำคัญ และความมั่นคงในอุดมคติ ซึ่งอาจเทียบได้กับหลักพละ ๕ หรือ อินทรีย์ ๕ คือ ศรัทธา
ิ
ิ
ั
ิ
วริยะ สต สมาธ ปญญา
๓) พุทธปรัชญาที่ปรากฏในงานวรรณกรรมของรพินทรนาถ ฐากูร มีครบทุกด้าน คือ ด้าน
ี
อภิปรัชญา ไดปรากฏคำสอนในเรื่องเหล่าน คือ ๑) เบญจขันธ์ ๒) ไตรลักษณ์ ๓) ปฏิจจสมุปบาท ๔)
้
้
้
้
ิ
ิ
้
่
้
ั
ิ
์
อริยสัจ และ ๕) หลักกรรม ในดานญาณวทยาไดแสดงถึงสัญญาบรสุทธ คือ การรบรูสิงทังหลายตามที ่
ปรากฏตามความเป็นจริง โดยมีแหล่งที่มา ๓ ประการ คือ ๑) สุตมยปัญญา ๒) จินตามยปัญญา และ
ั
้
ิ
ิ
ิ
ิ
ิ
ื
่
้
ั
ิ
ี
๓) ภาวนามยปญญา ดานจรยศาสตร์ไดปรากฏแนวทางในการประพฤตปฏบตตน เพอดำเนนชวตตาม
็
หลักศีลธรรม ได้แก่ เมตตาในพรหมวิหาร สัมมาอาชีวะ และศีล ๕ เปนต้น อย่างไรก็ดี ท่านรพินทร
นาถ ฐากูร แม้จะกล่าวถึงอภิปรัชญา ได้แก่ ความจริงสูงสุดในทางพระพุทธศาสนา คือ พระนิพพาน
หลายครั้ง และได้กล่าวถึงวิปัสสนาอันเป็นส่วนหนึ่งของญาณวิทยา แต่ท่านไม่ได้ลงลึกไปใน
รายละเอียด ในขณะเดียวกันท่านจะเน้นด้านจริยศาสตร์มาก โดยเฉพาะอยางยิ่ง ในเรื่องของความรัก
่
หรือความเมตตาในพรหมวิหาร และยกย่องว่าเป็นคำสอนหลักของพระพุทธศาสนา การนำเสนอพทธ
ุ
ปรัชญาผ่านงานวรรณกรรมของท่านในรูปของละคร นิยาย เรื่องสั้น บทกวี บทเพลง และงาน
จิตรกรรม ได้กลายเป็นช่องทางเลือกที่โดดเด่น ช่วยให้บุคคลทั่วไปเข้าถึงได้ง่าย และเป็นบันไดไปสู ่
้
่
้
การศึกษาพุทธปรัชญาชันสูงและลึกซึงยิงขึนไป
้
