Page 177 - ANSAMBL IJROCHILIGI: TARIX, NAZARIYA, AMALIYOT: Хalqaro ilmiy-amaliy seminar materiallari to'plami

Klarnet va fortepiano uchun yozilgan asarlarda
jo‘rnavozlik mahoratining ahamiyati

Sabitova Nilufar

O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi
Respublika ixtisoslashtirilgan musiqa akademik litsey
O‘zbekiston, Toshkent

Annotatsiya: Maqola klarnet va fortepiano uchun yozilgan asarlar
ustida ishlash jarayonida ansambl muammolarini o‘rganish masalalariga
bag‘ishlangan. Muallif ansambl ijrochiligi san’atini o‘rgatish usullarini
o‘rganib chiqib yoritadi va ijro etishning bir qator muammoli masalalariga
to‘xtaladi.
Kalit so‘zlar: klarnet, fortepiano, duet, jo‘rlik, jo‘rnavozlik, mahorat
Аннотация: Статья посвящена исследованию ансамблевых задач
в процессе работы над произведениями, написанными для кларнета и
фортепиано. Автор исследует и анализирует способы обучения
искусству ансамблевого исполнительства и решает ряд проблемных
задач.
Ключевые слова: кларнет, фортепиано, дуэт, аккомпанемент,

ансамбль, мастерство.
Abstract: The article is devoted to the study of ensemble tasks in the
process of working on works written for clarinet and piano. The author
investigates and analyzes ways of teaching the art of ensemble performance
and solves a number of problematic problems.
Keywords: clarinet, piano, duet, accompaniment, ensemble, mastery.

Jahon klassik musiqasi boy tarixga ega bo‘lganligi sabab o‘ta serqir-
radir. Har bir davr, har bir mamlakat va milliy ijrochilik maktabi cholg‘uchi-
dan musiqa tarixidan chuqur bilimlar sohibi bo‘lishni talab etadi. Zamon
o‘zgarishi bilan, ham kompozitorlarning, ham ijrochilarning mahorat dara-
jasi osha borgan. Bu holat musiqiy asarlarning tobora murakkablashishiga,
musiqiy tilning ifodaviy unsurlarga boyishiga olib kelgan. Shuning uchun
yakkaxon hamda jo‘rnavoz oldiga qo‘yiladigan ritmik aniqlik, musiqiy qat-
lamning ravonligi, nafas bilan ishlash, pedallashtirish texnikasining tiniqligi,
garmoniya almashuvining go‘zal rang-barangligini tom ma'noda aks ettira
olish singari umumiy talablardan tashqari, musiqiy asarlarning davriy-uslu-
biy, hamda u yohud bu milliy maktab namoyondaviyligi tasnifiga ko‘ra, har
birining ifodaviylik qirralarini aniq belgilab olgan holda ular ustida ish olib
bormoq lozim.
Klarnet cholg‘usi XVIII asrning ikkinchi yarmidan musiqa sahnalarida
yangray boshlagan. Ammo deyarli bir asr, ya’ni paydo bo‘lish davridan

175