Page 281 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวดเกิน 10 281 [356]

34/21/10; ฯลฯ) คํ าเหลานี้มีความหมายเกยกัน มิใชตรงกันโดยสมบูรณ ใชแทนกันไดในบางโอกาส
มิใชเสมอไป

เมื่อจัดแบงสภาวธรรมทั้งหลายเปนประเภทๆ ที่เรียกวา ขันธ 5 จิตไดแก วิญญาณขันธ แตใน
คัมภีรอภิธรรมยุคตอมา นิยมประมวลสภาวธรรมเขาเปน 4 อยาง เรียกวา ปรมัตถธรรม 4 จิต

เปนปรมัตถธรรมอยางที่ 1; ดู [157] ปรมัตถธรรม 4; [216] ขันธ 5.

คัมภีรอภิธรรมรุนอรรถกถา ประมวลเรื่องจิตที่แสดงไวในพระอภิธรรมปฎกแลว แจงนับ
สภาพจิตทั้งหลายไววามีจํ านวน 89 หรือโดยพิสดารมี 121 เรียกวา จิต 89 หรือ 121

เบื้องตนนี้ จะประมวลจิตทั้งหมดไวเปนหมวดหมูใหญๆ กอน เพื่อสะดวกในการศึกษากํ าหนด
*
จดจํ าและทบทวนตอไป ในที่นี้ พึงทราบวิธีจํ าแนกประเภท 2 แบบ เปรียบเทียบกัน ดังนี้

ทานเรียบเรียงเปนคาถาสรุปความไว ดังนี้
*
ทฺวาทสากุสลาเนว กุสลาเนกวีสติ
ฉตฺตึเสว วิปากานิ กฺริยาจิตฺตานิ วีสติ ฯ

จตุปฺาสธา กาเม รูเป ปณฺณรสีริเย
จิตฺตานิ ทฺวาทสารูเป อฎธานุตฺตเร ตถา ฯ

อิตฺถเมกูนนวุติปฺ- ปเภทํ ปน มานสํ
เอกวีสสตํ วาถ วิภชนฺติ วิจกฺขณา ฯ