Page 278 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[355] 278 พจนานุกรมพุทธศาสตร

[355] เจตสิก 52 (ธรรมที่ประกอบกับจิต, สภาวธรรมที่เกิดดับพรอมกับจิต มีอารมณและ
วัตถุที่อาศัยเดียวกันกับจิต, อาการและคุณสมบัติตางๆ ของจิต — Cetasika: mental factors;

mental concomitants)
ก. อัญญสมานาเจตสิก 13 (เจตสิกที่มีเสมอกันแกจิตพวกอื่น คือ ประกอบเขาไดกับจิตทุก
ฝายทั้งกุศลและอกุศล มิใชเขาไดแตฝายใดฝายหนึ่งพวกเดียว — A¤¤asamàna-

cetasika: the Common-to-Each-Other; general mental factors)
1) สัพพจิตตสาธารณเจตสิก 7 (เจตสิกที่เกิดทั่วไปกับจิตทุกดวง — Sabbacitta-

sàdhàraõa~: universal mental factors; the Primary)
1. ผัสสะ (ความกระทบอารมณ — Phassa: contact; sense-impression)

2. เวทนา (ความเสวยอารมณ — Vedanà: feeling)

3. สัญญา (ความหมายรูอารมณ — Sa¤¤à: perception)

4. เจตนา (ความจงใจตออารมณ — Cetanà: volition)
5. เอกัคคตา (ความมีอารมณเปนอันเดียว — Ekaggatà: one-pointedness; concentration)
6. ชีวิตินทรีย (อินทรียคือชีวิต, สภาวะที่เปนใหญในการรักษานามธรรมทั้งปวง — Jãvitindriya:

vitality; life-faculty)
7. มนสิการ (ความกระทํ าอารมณไวในใจ, ใสใจ — Manasikàra: attention)

2) ปกิณณกเจตสิก 6 (เจตสิกที่เรี่ยรายแพรกระจายทั่วไป คือ เกิดกับจิตไดทั้งฝายกุศล

และอกุศล แตไมแนนอนเสมอไปทุกดวง — Pakiõõaka~: particular mental factors;
the Secondary)

8. วิตก (ความตรึกอารมณ — Vitakka: initial application; thought conception;
applied thought)

9. วิจาร (ความตรองหรือพิจารณาอารมณ — Vicàra: sustained application; discursive
thinking; sustained thought)

10. อธิโมกข (ความปลงใจหรือปกใจในอารมณ — Adhimokkha: determination;

resolution)
11. วิริยะ (ความเพียร — Viriya: effort; energy)

12. ปติ (ความปลาบปลื้มในอารมณ, อิ่มใจ — Pãti: joy; interest)

13. ฉันทะ (ความพอใจในอารมณ — Chanda: conation; zeal)

ข. อกุศลเจตสิก 14 (เจตสิกฝายอกุศล — Akusala~: immoral or unwholesome mental
factors; unprofitable mental factors)
1) สัพพากุสลสาธารณเจตสิก 4 (เจตสิกที่เกิดทั่วไปกับอกุศลจิตทุกดวง — Sabbà-

kusalasàdhàraõa~: universal immorals; the Primary)