Page 9 - AKADEMİA Sayı 4

FİLOZOF TANITIMLARI

Yaşamsal gereksinimleri karşılayabilmek, kendi bedeni üzerinde hâkimiyet kurabilmek,
tahayyül edebilmek ve düşünme kapasitesini eyleme dönüştürebilmek, duygularını
yaşayabilmek ve onları ifade edebilmek, yaşamını planlayabilmek, diğer insanlarla birlikte
yaşamayı mümkün kılacak sosyalleşme özgürlüğünü hayata geçirebilmek, ayrımcılığa
uğramamak, diğer canlılarla, doğa ile ilişki içinde yaşayabilmek, eğlenebilmek, politik ifade
özgürlüğü ve eşit mülkiyet hakkına sahip olabilmek gibi hayata geçirilmesi gereken temel
olanaklar, insanın onurlu bir yaşam sürebilme eşiğini ifade eder.İyi bir yaşam için felsefenin
görevi ise bu olanakların gerçekleşebilmesi amacıyla insana eleştirel aklı, Sokratik bakış
açısı (M.Ö 470-399 yılları arasında yaşamış Yunan filozof Sokrates’ten alan bir bilişsel
davranışçı terapi yöntemidir. Sokrates, herhangi bir sorunu tartışırken muhatabına doğrudan
bilgileri aktarmak yerine sorduğu sorularla ulaşmak istediği sorunu ya da bilgiyi açığa
çıkarırdı. Soruların hedefi de kişinin bildiklerini kullanarak yeni bir bilgiye ulaşması ya da
farkındalık kazanması idi.Sokratik yöntem 3 aşamalı olarak gerçekleşmektedir. İlk aşamada
karşıdaki kişiye sorular sorularak onun neyi bilip neyi bilmediği araştırılır. İkinci aşama ironi

(ironie) yani alaydır. Son olarak ise fikir doğurtulmaya (maieutique) başlanır.) ile
sorgulamayı, zihinsel kapasitelerine ilişkin özgüveni kazandırmasıdır. Felsefe, insanlığa
öncelikle bu bakımdan hizmet etmelidir.Bununla birlikte Nussbaum, 2016 yılında aldığı
“Kyoto Sanat ve Felsefe Ödülü” etkinliklerinde “İnsanlığın Hizmetinde Felsefe” (Philosophy in
the Service of Humanity) başlıklı konferanstaki konuşmasında, felsefenin birçok şekil
aldığını, bazılarının insan refahının artırılması ve eşitsizliğin azaltılması konusunda yararlı bir
küresel diyaloğa yol açmadığını vurgular ve felsefenin insanlığa hizmet etmesini olanaklı
kılmak için yararlı olabilecek bazı kriterler belirler.

Bunlar netlik ve açıklık, diğer disiplinlere saygı, dini inanç ve

pratiklere saygı, farklı felsefe geleneklerine merak ve saygı
ile kültürlerarası felsefi diyalog kurmaya ilgi, dışlanmış
seslerle ilgili endişe ve tüm karmaşıklığı içinde gerçek insan
hayatı için endişedir.Gerçekten bu kriterler, günümüzde
felsefenin çok çeşitli ancak birbiriyle bağlantılı uğraşlarının
dayanması gereken temellerdir. Bu kriterler, felsefeyi yalnız
belli bir kesim için değil, çaba gösteren herkes için anlaşılır
ve yararlı kılar. Nussbaum’ın dediği gibi, “[…] siyasi
yaşamdaki çoğu düşünce özensizdir, açık olmayan şekilde
tanımlanmış terimler, yanlış akıl yürütme ve gizli ya da gizli
olmayan çelişkilerle doludur. Düşünce özensiz olduğunda,
ilerleme kaydetmeyiz; birbirimizi anlamak ve gerçekten
düşünüp tartışmak yerine, birbirimizden farklı şeyler
konuşuruz. […] Tartışmadaki netlik, diğer insanlara saygı
duymanın bir yoludur. Hiçbir şey gizlenmez ve hiçbir şey
ayrıcalık veya ezoterik [yalnız küçük bir toplulukça bilinen]
bilgiye dayanmaz. Akılcı argüman hepimiz için ortaktır […].”

Kübra GÜLMAK 11/A

9