Page 14 - AKADEMİA Sayı 4

PSİKOLOJİ DENEYLERİ

Bölünmüş Sınıf Deneyi: Irkçılığın Doğuşu

İnsan ırklarının birbirlerine üstünlüğünü temel alan ırkçılık felsefesini 8 yaşındaki çocuklara anlatacak
bir öğretmen olsaydınız nasıl anlatırdınız?

Bölünmüş Bir Sınıf
Jane Elliot, Lowa kasabasında 3. sınıf öğrencilere öğretmenlik yapıyordu. Elliot, öğrencileriyle her ay
Dünya’nın önemli liderlerini tanıştırıyordu. Bir proje ile yaptıkları yenilikleri, yönetim şekillerini, farklarını
vs. anlatıyordu. 1968 yılının Şubat ayında da dünya genelinde ırkçılığa karşı savaş vermiş Martin
Luther King’i anlatmıştı.

Aradan iki ay geçmişti ve 4 Nisan 1968 günü gelip çatmıştı. İşten dönmüş Elliot, koltuğuna oturmuş
haber kanallarında gezerken Martin Luther King’in kaldığı otelin balkonunda silahla vurularak
öldürüldüğü haberini gördü. Irkçılığın ve tutuculuğun çok olduğu bu kasabada Elliot, yarın
öğrencilerinin bu konuyla ilgili sorduğu sorulara ne yanıt vereceğini kara kara düşünmeye başladı ve
sonunda sekiz yaşındaki öğrencilerine bunu en güzel şekilde açıklamak ve anlatabilmek için bir deney
yapmaya karar verdi.

Deneyin 1. Aşaması
Derse girdiğinde tam da Elliot’un tahmin ettiği gibi oldu ve öğrencisi Steven Armsrong öğretmeni Jane
Elliot’a ”O kralı neden vurdular?’‘ diye sordu.Bunun üzerine Jane, tüm sınıfa; ”Bunu anlatmamı istiyor
musunuz?” diye sorduğunda tüm sınıf koro halinde ”Evet” diye bağırdılar ve böylece bölünmüş sınıf
deneyi başladı.

Bölünmüş Bir Sınıf Deneyi Belgeseli
Jane Elliot, öncelikle sınıfına Martin Luther’in ırkçılık sebebiyle öldürüldüğünden bahsetti. Ardından
ırkçılığı benimsetmek için deneye başladı. Öğrencilerin tümü beyaz tenliydi bu yüzden onlara ırkçılığı
benimsetmek için başka bir yol düşünmüştü. Nazilerde mavi gözlüler üstün ırkı, kahverengi gözlüler ise
yok edilmesi gerekenleri temsil ediyordu ve ölümleri göz renklerine göre karar veriliyordu. Elliot da
bundan yola çıkarak öğrencilerine ırkçılığın ten rengine değil aslında göz rengine göre
sınıflandırıldığını söyledi ve onlara mavi gözlü olanların, kahverengi göz renginde olan kişilere göre
daha üstün olduklarını söyledi.

Deneyin ilk gününde Elliot, sayıları az olan mavi gözlü öğrencileri diğerlerinden ayrılmak için onların
koluna kahverengi bir kuşak bağladı ve onları sınıftaki ön sıralara oturttu. Mavi gözlü öğrencilerin
üstünlüğünün daha iyi anlaşılması için öğrencilerine mavi gözlülerin öğlende daha fazla yemek
yiyebileceklerini, teneffüsü daha uzun yapabileceklerini, açılan orman spor salonuna girebileceklerini,
onların daha temiz olduğunu söyledi. Mavi göz rengine sahip çocuklar daha ilk günden havaya girmiş
ve kendilerinin üstün oldukları düşüncesiyle diğer arkadaşlarından uzak durmaya başlamışlardı.

Jane Elliot, günün son saatlerinde bir sınav yapmaya karar verdi. Yapılan sınavın sonuçlarına göre
mavi gözlü öğrencilerin aldığı notlar bariz bir şekilde diğer öğrencilere göre oldukça yüksekti. Bunun
üzerinde mavi gözlü öğrencilerin daha zeki olduğunu söyledi. Aslında olay tamamen özgüvendi ama
çocukların bundan haberi bile yoktu. Jane Elliot o gün çocuklara hiçbir şey söylemeden günü bitirdi.

14