Page 3 - 02 ความรู้เกี่ยวกับพิณ โดย ผู้ช่วยศาตราจารย์ ดร.โยธิน พลเขต
P. 3
3
3
ประวัติความเป็นมาของพิณ
พิณ เป็นเครื่องดนตรีประเภทมีสายขึงตึงใช้ดีดบรรเลง เรียกตามภาษาบาลีและสันสกฤตว่า “วีณา”
พบเห็นในหลายเชื้อชาติเพียงแต่มีชื่อเรียกแตกต่างกัน มีรูปร่างลักษณะที่คล้ายคลึงกัน คือ เป็นเครื่องดนตรีที่ขึง
ด้วยสายใช้ดีด สิ่งที่น่าเชื่อว่า พิณเป็นเครื่องดนตรีที่เก่าแกนั้นเท่าที่ปรากฏหลักฐานในไทยคือ
่
หลักฐานทางประวัติศาสตร์
มีการขุดค้นพบโบราณวัตถุปูนปั้น บริเวณซึ่งในอดีตเป็นที่ตั้งอาณาจักรสุวรรณภูมิ ปัจจุบันคือต าบลคูบัว
อ าเภอเมือง จังหวัดราชบุรี เป็นศิลปะสมัยทวาราวดี ราว พุทธศตวรรษที่ 13 สูง 67.5 ซม. ซึ่งปั้นเป็นรูปนางทั้งห้า
บรรเลงดุริยะดนตรี นางหนึ่งบรรเลงพิณเพียะ หรือพณน้ าเต้า นางหนึ่งดีดพิณห้าสาย สังเกตจากตรงคอของคัน
ิ
ี
ทวนที่เสียบลูกบิด มีรูปร่างแบน ๆ คล้ายคอกีตาร์ ข้างหนึ่งมี 3 อัน อกข้างมี 2 อัน ตัวพิณมีรูปร่างรียาวคล้าย
“ ปิปะ” ของจีนหรือพณของชาวอีสานในปัจจุบัน นางหนึ่งตีกรับ นางหนึ่งตีฉิ่ง และอีกนางหนึ่งขับล าน า
ิ
ภาพที่ 1 นางทั้งห้าบรรเลงดุริยะดนตรี
หลักฐานทางวรรณคดี
จากวรรณคดี เรื่อง ไตรภูมิพระร่วง พญาลิไทกษัตริย์กรุงสุโขทัย ร.4 ทรงพระราชนิพนธ์ไว้ เมื่อปี
พ.ศ. 1903 กล่าวถึงพิณ ว่า
“เสียงนั้นดังเพราะหนักหนา และเพราะกว่าเสียงพาทย์ เสียงพิณ ฆ้อง กลอง แตรสังข์ ฟังเสียงกลองใหญ่
กลองราม กลองเล็ก และฉิ่งแฉ่ง บัณเฑาะว์ เสนาะ วังเวง ลางคนตีกลอง ตีพาทย์ ฆ้องกรับ สัพพทุกสิ่ง บางจ าพวกดีด
พิณและสีซอพุงตอ” (อุทิศ นาคสวัสดิ์. 2522)
พิณสมัยโบราณแต่เดิมคงใช้กะโหลกท าด้วยผลน้ าเต้าแห้ง ท าให้เสียงก้องกังวานเช่น พิณโบราณ จึงมีชื่อ
เรียกว่า “ พิณน้ าเต้า” พิณ มีชื่อเรียกต่างกันตามภูมิภาค คือ ซุง , ซึง ,โตดต่ง ชาวผู้ไท เรียกพิณว่า “ กระจับปี่
” พิณมีสายตั้งแต่ 1 – 2 – 3 – 4 สาย
