Page 5 - 02 ความรู้เกี่ยวกับพิณ โดย ผู้ช่วยศาตราจารย์ ดร.โยธิน พลเขต
P. 5
5
5
2.ประเภทดีดที่สายโดยตรง
1.กระจับปี่ ค าว่า “กระจับปี่” เข้าใจว่าเพี้ยนมาจากค าว่า “กัจฉปิ” เป็นค าชวาเพี้ยนเป็น“แขฺสจาปิ”
หรือ “แคชจาเป็ย” ในภาษาขอม ในภาษาบาลีสันสกฤต ค าว่า กัจฉปะ แปลว่า เต่า เพราะแต่เดิม
ิ
กระโหลกพณมีรูปร่างคล้ายเต่า กระจับปี่เป็นเครื่องดนตรีโบราณชนิดหนึ่งของอินเดีย จัดเป็นเครื่องดนตรีในกลุ่ม
“วีณา” (พิณ) มี 4 สายมีตะพานหรือนมส าหรับกดสาย 11 อัน หรือ 11 ขั้น มีที่ดีดสายท าด้วยเขาสัตว์
2.ซึง เป็นเครื่องดนตรีพื้นบ้านทางภาคเหนือ มี 4 สาย ลักษณะเหมือนกระจับปี่แต่เล็กกว่า
รูปร่างคล้าย “เหยอะฉิน” ของจีน แต่ปลายคันทวนของจีนมักจะสลักเป็นรูปมังกร แต่คันทวนของซึงทางภาคเหนือ
ท าให้แบนและงอมาทางด้านหน้าไม่แกะสลักเป็นรูปหัวพญานาคหรือหัวหงส์
3.พิณ (ซุง) ชาวอีสานมักเรียกพิณว่า “ซุง” หรือ โตดติต่ง ตามส าเนียงของเครื่องดนตรี ซุง มี 2 – 3 และ 4
สาย แต่ปัจจุบันนิยมเล่น 3 สาย ซุงพื้นบ้านนิยมใช้สายจากลวดเบรครถจักรยานทั้ง 3 สาย ปัจจุบันนิยมใช้สาย
ี่
กีตาร์สาย 1 สาย 2 และสาย 4 เพราะหาง่าย สะดวกในการใช้ ซุงนิยมท าจากไม้ขนุน (ไม้หมากม) เพราะเบาท า
์
ง่าย ให้เสียงไพเราะ ปลายคันทวนนิยมแกะสลักเป็นหัวพญานาค หางพญานาค หรือหัวหงส์ ซึ่งเป็นเอกลักษณอย่าง
หนึ่งของชาวอีสาน
ภาพที่ 4 ส่วนประกอบของพิณไฟฟ้า
ส่วนประกอบของพิณไฟฟ้า ประกอบด้วยส่วนต่างๆ ดังนี้
1. ขั้นแบ่งเสียง (ขั้นพิณ) ท าจากเฟร๊ตกีตาร์ ขึ้นรองรับสาย ยึดติดคอพิณด้วยกาว 2. หมอนรองสาย
3. ลูกบิด ท าจากลูกบิดกีตาร์ มี 3 ตัว ตามจ านวนสาย 4. สายพิณ ปัจจุบันนิยมใช้สายกีตาร์สาย 1 สาย 3 สาย 4
ิ
5. ตัวพิณ มีขนาดยาว ประมาณ 80 ซม. โดยวัดจากลูกบิด จนถึงเต้าพณไม่รวมความยาวของหัวพญานาค
่
6. หัวพญานาค แกะจากไม้เนื้อออนเช่น ไม้โมก
7. คอนแทร็ค
8. ที่ยึดสายพิณ
9. โวลลุ่ม
10. รูแจ๊ค
11. หย่อง
