Page 6 - 02 ความรู้เกี่ยวกับพิณ โดย ผู้ช่วยศาตราจารย์ ดร.โยธิน พลเขต

6
6

การติดขั้นตั้งบันไดเสียง

การติดขั้นตั้งบันไดเสียงลงบนคอพิณแต่เดิม สามารถเลื่อนต าแหน่งขั้นเสียงได้เพราะติดขั้นด้วยขี้สูดหรือ
ชันโรง (ปัจจุบันนิยมติดขั้นแบบกีตาร์เพอความคงทนไม่หลุดง่าย) ท าได้ 2 แบบ คือ
ื่
1. ติดขั้นตามเสียงโปงลาง ส่วนมากจะตั้งระดับ 5 เสียงคือ ลายใหญ่ ได้แก่เสียง โด เร มี ซอล ลา
ิ่
ส่วนลายน้อยได้แก่ เสียง ฟา ซอล ลา โด เร แต่ปัจจุบันวงโปงลางได้เพมเสียงเป็น 6 เสียง ถึง 7 เสียง แล้ว
เพื่อให้สามารถเล่นเพลงได้หลายประเภททั้งหมอล า ลูกทง ลูกกรุง แม้กระทั่งเพลงสตริง
ุ่
2. ติดขั้นตามเสียงแคนแปด มีเสียงครบ 7 เสียง คือ โด เร มี ฟา ซอล ลา ที สามารถใช้บรรเลงได้หลายบันได
เสียง

การตั้งสายพิณ การตั้งพิณ 3 สาย มีการตั้ง 2 แบบ คือ
1. ลายใหญ่ ตั้งสาย 1(สายเอก) เสียง มี, สาย 2(สายทุ้ม) เสียง ลา สาย 3 (สายเสพ) เสียง มีต่ า
2. ลายน้อย ตั้งสาย 1(สายเอก) เสียง ลา, สาย 2 (สายทุ้ม) เสียง เร สาย 3 (สายเสพ) เสียง ลาต่ า
“สายเสพ” มีหน้าที่ให้เสียงประสาน หรือ เสียงโดรน

* กรณีเล่นลายสุดสะแนน ตั้ง สาย 3(สายเสพ) เป็นเสียง ซอลต่ า ดังภาพประกอบ

11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 สายเปล่า
ี
ลา ซอล ฟา มี เร โด ที ลา ซอล ฟา# ฟา 3.มต า
่
เร โด ที ลา ซอล ฟา มี เร โด ที ทีb 2.ลา

ลา° ซอล° ฟา° มี° เร° โด° ที ลา ซอล ฟา# ฟา 1.มี

ต าแหน่งเสียงพิณลายใหญ่

11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 สายเปล่า

่
เร โด ที ลา ซอล ฟา มี เร โด ที ทีb 3.ลาต า
ซอล ฟา มี เร โด ที ลา ซอล ฟา มี มีb 2.เร

เร° โด° ที° ลา ซอล ฟา มี เร โด ที ทีb 1.ลา

ต าแหน่งเสียงพิณลายน้อย

การติดขั้นพิณบางวงได้เพมขั้นครึ่งเสียงระหว่างสายเปล่ากับช่องที่ 1 ท าให้เกิดครึ่งเสียงช่องที่ 2
ิ่
ถ้าลายใหญ่ก็ได้เสียง ฟาชาร์ป F# สาย 3 , เสียงที B สาย 2 , เสียงฟาชาร์ป F# สาย 1 ถ้าลายน้อยก็ได้
เสียงที สาย 3 , เสียงมี สาย 2 , เสียงที สาย 1 การตั้งสายพิณหรือเทียบสายทั้ง 2 สายและ 3 สาย ควรตั้ง
สายให้ถูกต้องตามระดับเสียง ถ้าไม่มีแคนหรือโปงลางสามารถตั้งสายโดยเทียบเสียงเปียโน หรือหลอดเป่าเทียบเสียง
ที่มีขายตามร้านจ าหน่ายเครื่องดนตรีทั่วไปก็ได้