Page 46 - เคมีสำหรับครู 2

22 สมดุลเคมี

ภาพที่ 1.6 สีของสารละลาย (ซ้าย) thiocyanate ion (กลาง) iron(III) ion และ (ขวา) Iron (III)
thiocyanate

-
จากสมการ ถ้าเพิ่มความเข้มข้นของสาร [SCN] โดยการเติม NaSCN เข้าไปในระบบ ระบบ
จะปรับตัวไปยังทิศทางย้อนกลับ สารผลิตภัณฑ์รีบทำปฏิกิริยาย้อนไปเป็นสารตั้งต้น เพื่อลดความ
เข้มข้นของ [SCN] ในขั้นนี้จะเห็นสีของสารละลายเป็นสีแดงเข้มขึ้น เพราะปริมาณของ FeSCN 2+
-
เพิ่มขึ้น
ในกรณีที่เติม Fe(NO3)3 ลงไปในระบบ เสมือนเป็นการเพิ่มความเข้มข้นของ Fe ระบบจะ
3+
3+
ปรับตัวไปยังทิศทางย้อนกลับ เพื่อลดความเข้มข้นของ [Fe ] ในระบบ ส่งผลให้สีของสารละลายเป็น
สีแดงเข้มขึ้น
2-
เมื่อลองเติม oxalate ion (C2O4 ) เข้าไปในปฏิกิริยา ผลปรากฎว่าสีของสารละลายจากสี
3+
แดงเข้ม เป็นสีแดงจางลง อันเป็นผลมาจากการที่ oxalate ion จะจับกับ Fe เกิดเป็นตะกอนของ
3+
Fe2(C2O4)3 เสมือนเป็นการดึง Fe ออกจากระบบ สมดุลจึงปรับทิศทางไปข้างหน้า สาร FeSCN 2+
3+
2+
สลายตัวเพื่อให้ปริมาณของ Fe มีเพิ่มมากขึ้น ดังนั้นความเข้มข้นของ [FeSCN ] จึงลดลง สีของ
สารละลายจึงจางลง
เพื่อความเข้าใจมากขึ้นเกี่ยวกับการรบกวนสมดุลโดยปรับความเขมข้น สามารถศึกษาเพิ่มเติม
้
ได้จากตัวอย่างที่ 1.8

1.6.2 การเปลี่ยนแปลงความดัน

(Change in pressure)
การเปลี่ยนแปลงความดันของระบบนี้ จะมีผลต่อภาวะสมดุลเมื่อสารในปฏิกิริยามี
สถานะเป็นแก๊ส และจำนวนโมลรวมของสารตั้งต้นที่เป็นแก็สจะไม่เท่ากับจำนวนโมลรวมของสาร
ผลิตภัณฑ์ที่เป็นแก๊ส โดยมีหลักการพิจารณาว่า ถ้าความดันของระบบเพิ่มขึ้น (ปริมาตรลดลง) สมดุล

ิ่
จะปรับตัวไปยังทิศทางที่มีจำนวนโมลรวมน้อย ตรงจุดนี้ให้คิดเสมือนว่า เพมความ
ดันแล้วปริมาตรของระบบมีน้อยลง ระบบจึงปรับตัวเพื่อลดจำนวนโมลของระบบ
ลง เมื่อพื้นที่มีน้อยจึงต้องปรับตัวไปทางที่มีจำนวนโมลน้อยกว่า และเมื่อความดัน
ลดลง (ปริมาตรเพิ่ม) สมดุลจะปรับตัวไปยังทิศทางที่มีจำนวนโมลรวมมากกว่า เรียนออนไลน์เรื่องนี้ได้ที่น ี่

ยกตัวอย่างเช่น ปฏิกิริยา